Sentetik uyarıcılar – Avrupa’daki mevcut durum (Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025)

Amfetamin, metamfetamin ve son zamanlarda görülen sentetik katinonlar Avrupa uyuşturucu pazarında bulunabilen sentetik merkezi sinir sistemi uyarıcılarıdır. Kullanım yaygınlığı, tedavi talepleri, uyuşturucu yakalamaları, fiyat ve saflık, zararlar ve daha fazlası dâhil olmak üzere sentetik uyarıcılar için Avrupa’daki uyuşturucu durumunun en son analizini bu sayfada bulabilirsiniz.

Bu sayfa Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025’in bir parçası olup Avrupa’daki uyuşturucu durumuna ilişkin EUDA’nın yıllık genel bakışıdır.

Table of contents/Search

Table of contents/Search

Search within the book

Operator

Any match

Exact term match only

Select any filter and click on Search to see results

Close

Son Güncelleme: 5 Haziran 2025

Farklı uyarıcıların yüksek oranda bulunabilirliği sağlık endişeleri doğuruyor

Amfetamin, metamfetamin ve sentetik katinonlar Avrupa’nın yasa dışı uyuşturucu pazarında bulunabilen sentetik merkezî sinir sistemi uyarıcılarıdır. Tarihsel olarak, amfetamin kullanımı bunlar arasında her zaman en yaygın olanı olmuştur. Metamfetamin ve sentetik katinonlar ise çoğu ülkede daha sınırlı şekilde bulunabilmekte ve kullanılabilmektedir. Ancak görünüşe göre yakın zamanda bir değişim yaşanmıştır. Geniş bir uyarıcı ailesi olan sentetik katinonlar Avrupa’da gittikçe daha bulunabilir hâle gelmiş, benzeri görülmemiş yakalamalar ve ithalatlar gerçekleşmiştir. Bunun nedenlerinden bazıları; sentetik uyuşturucu üretim eğilimlerinin dinamik olabilmesi, tüketicilerin farklı uyarıcıları işlevsel olarak eş değer görebilmesi ve yeni ürünleri denemeye istekli olabilmeleridir. Dolayısıyla bu maddelerin daha yaygın bulunabilirliği ve kullanımı ile ilişkili olarak artan sağlık sorunları ve sosyal sorunlar hakkında endişeler bulunmaktadır. Bazı mevcut izleme araçları, ayrı ayrı birçok maddesi bulunan sentetik katinonlar gibi yeni psikoaktif maddeler tarafından tetiklenmesi muhtemel gelişmelerden ziyade amfetamin gibi köklü yasa dışı sentetik uyarıcılara ilişkin değişikliklerin tespit edilmesi ve izlenmesinde iyidir. Dolayısıyla AB Erken Uyarı Sistemi’nden ve alanında lider diğer göstergelerden gelen veriler, bu pazar değişikliklerinin kavramsallaştırılması ve anlaşılmasının yanı sıra politika geliştirme açısından sonuçların değerlendirilmesi için gittikçe daha önemli hâle gelmektedir.

Değişen uyarıcı pazarının neden olduğu sağlık riskleri

Avrupa’da iç pazarlar için ve AB dışı ülkelere ihraç edilmek üzere çeşitli sentetik uyarıcılar üretilmektedir. Bunlar arasında amfetamin, metamfetamin ve sentetik katinonlar bulunmaktadır. Bu maddelerin kimyasal yapısı benzerdir, ancak psikoaktif etkileri ve halk sağlığı üzerindeki sonuçları büyük farklılık gösterebilmektedir. Örneğin 4-CMC gibi bazı sentetik katinonların, MDMA ve amfetamin gibi diğer psikostimülanlara geniş ölçüde benzer etkilere ve potansiyel zararlara sahip olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte sentetik katinonlar, alfa-PHiP (α-pirolidinoizooksanofenon) içeren pirolidino türevleri gibi daha yüksek etki gücünün bir sonucu olarak daha ciddi olabilecek farklı etkilere veya sağlık risklerine sahip maddeler içeren geniş bir uyuşturucu grubudur. Bu uyuşturucuların birçoğunun insanlar üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde araştırılmamıştır. Çoklu madde kullanımı da olumsuz sağlık etkileri riskini artırmaktadır. Maddelerin bulunabilirliğindeki hızlı değişiklik potansiyelinin, sağlık risklerine ilişkin az sayıda çalışmanın ve bağımlılık vakaları için yaygın bir farmakolojik tedavi bulunmamasının yanı sıra sentetik uyarıcıların artan bulunabilirliği de müdahale modelleri açısından zorluk oluşturmaktadır. Metamfetamin, dumanla içe çekilerek içilebilen yüksek saflıkta mevcuttur ve söz konusu uyuşturucunun bu uygulama şekliyle kullanımına ilişkin özel sağlık endişeleri bulunmaktadır.

Tüm uyarıcı uyuşturucular için sağlık riskleri arasında doz aşımı, akut ve kronik ruh sağlığı sorunları ve bulaşıcı hastalıkların yayılması bulunmaktadır. Yüksek riskli uyuşturucu kullanımı ve “chemsex” olarak bilinen riskli cinsel davranışların kombinasyonu da bazı popülasyonlarda belgelenmiştir. Ayrıca, daha yüksek HIV bulaşma riskiyle ilişkilendirilen enjekte yoluyla uyarıcı kullanımıyla ilgili özel endişeler de bulunmaktadır. Bu, daha sık kullanım, enjeksiyon malzemelerinin paylaşılması ve uyarıcı enjekte eden kişiler arasındaki riskli cinsel davranışlarla açıklanabilir.

Son on yılda 6 ülkedeki 7 büyük Avrupa şehri, özellikle açık uyuşturucu pazarında uyuşturucu enjekte eden marjinal insanlar arasında, uyarıcı enjeksiyonuyla ilişkili yerel HIV vakaları olduğunu bildirmiştir (bkz. Uyuşturucuyla ilişkili bulaşıcı hastalıklar - Avrupa’daki güncel durum). ESCAPE ağı tarafından 2023 yılında yapılan şırınga kalıntısı analizleri, pek çok enjeksiyon ortamında amfetamin ve sentetik katinonlar gibi uyarıcıların varlığını doğrulamaktadır. 2023’te Avrupa’daki yüksek öncelikli hastanelerin oluşturduğu Euro-DEN Plus ağından gelen raporlar, acil servislere yapılan akut uyuşturucu zehirlenmesi başvurularında sentetik uyarıcıların varlığının devam ettiğini vurgulamaktadır.

Avrupa’da metamfetamin üretimi ve kaçakçılığı, artan kullanım riskini vurguluyor

Amfetamin Avrupa’da daha yaygın kullanılsa da geçmişte coğrafi açıdan sınırlı olan metamfetamin tüketiminin artık daha çok ülkede gerçekleştirildiğine dair işaretler mevcuttur. Bu uyuşturucuların her ikisi de çeşitli maddelerden üretilebilmektedir. Benzil metil keton (BMK) her ikisi için de en önemli prekürsör kimyasallardan biridir. Suç şebekeleri, tespit edilmekten kaçınmak için BMK üretiminde kullanılabilen diğer maddeleri tercih etmektedir. Hem BMK’nin hem de BMK üretiminde kullanılan maddelerin yakalamaları Avrupa’da artmaktadır. Bu uyuşturucuların üretim tesisleri eskiden beri birkaç ülkede yoğunlaşmıştır. Örneğin hem amfetamin hem de metamfetaminin büyük ölçekli üretimi Hollanda’da gerçekleşmektedir. Almanya ve Polonya’da da bir miktar amfetamin üretimi yapılırken Çekya’da yalnızca iç pazara hizmet eden daha küçük ölçekli metamfetamin tesisleri bildirilmiştir. Yakın zamandaki endişe konularından biri, tüketici ürünlerine dönüştürülmek üzere Hollanda ve Belçika’dan diğer ülkelere amfetamin baz yağı kaçakçılığıdır.

Avrupa Birliği’nde bu maddelerden birinin veya her ikisinin üretildiği yasa dışı üretim tesisleri tespit edilmeye devam etmektedir. Çeşitli maddeler arasında geçiş yapabilen uyuşturucu üretim tesisleri “kombinasyon laboratuvarları” olarak bilinmektedir. Kombinasyon laboratuvarlarının kullanımı değişen pazar tercihlerini kolayca karşılayabilmelerini ve yerel tüketiciler için amfetamin ve diğer sentetik uyarıcılar gibi daha az kazançlı ürünlerin yanında ihraç edilmek üzere daha değerli ürünler imal edebilmelerini sağlayabildiğinden muhtemelen suç şebekelerine çekici gelmektedir. Birçok üretim tesisi küçük ila orta ölçekli olmasına rağmen her yıl endüstriyel boyutlu daha büyük tesisler de tespit edilmektedir. Eldeki veriler bu tesislerin fiili üretimleri hakkında kesin yorumlarda bulunmayı zorlaştırsa da kolluk kuvvetlerinden gelen bilgiler büyük ölçekli üretimin devam ettiğini göstermektedir.

Buna ek olarak 2023 yılında her iki uyuşturucu için yakalanan miktarlarda artışlar bildirilmiştir. Avrupa üzerinden Avustralya dâhil diğer hedeflere aktarmalı taşımacılık yapıldığını gösteren büyük miktarda ve genellikle Meksika menşeli metamfetamin yakalamaları buna dâhildir. Bu raporun başka bir kısmında belirtildiği gibi, suç şebekeleri uyuşturucu kaçakçılığı için çeşitli yöntemler uygulamaktadır. Asıl hedeflerine sevk edilmeden önce uluslararası uyuşturucu kaçakçılığıyla daha az bağlantılı lokasyonlar üzerinden deniz nakliye konteynerlerinde gizlenmiş uyuşturucu sevkiyatlarını taktiksel olarak yönlendirmek isteyen kaçakçılar için AB Üye Devletleri çekici bir seçenek olabilmektedir. Avrupa’daki kolluk kuvvetleri tarafından yürütülen soruşturmaların sonuçları bunu ortaya koymaktadır. Örneğin 2023 yılında İrlanda’da yakalanan miktarlar, AB veya ulusal düzeyde talebi karşılamak için gerekeni büyük oranda aşmıştır (bkz. Şekil 4.1).

Not: Garda Síochána (polis) ve Gelir İdaresi tarafından Şubat 2024’te İrlanda’nın Cork Limanı’nda gerçekleştirilen yakalama.

Bu bilgiler birlikte, Avrupa ülkelerinde amfetamin ve metamfetamin üretimi ve kaçakçılığının hem iç talep için hem de AB dışı daha kârlı uyuşturucu pazarlarına ihracat için devam ettiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, Avrupa Birliği’nde (hem bu uyuşturucuların üretildiği hem de kaçakçılığının yapıldığı ülkelerde) bu uyarıcıların kullanımının artma riskini beraberinde getirmektedir. Çünkü söz konusu üretim ve kaçakçılık, bu uyuşturucuların yerel uyarıcı pazarlarında bulunabilirliğinin artması potansiyelini yaratmaktadır; bu pazarlarda zaman zaman tüketicilere sunulan ürünlerde dinamik değişimler yaşanabilmektedir. Buna ek olarak Afganistan’daki olayların AB eroin pazarı üzerindeki etkilerine ve ikame maddelere yönelme olasılığına dair belirsizlik, geçici olsa da olmasa da politika yapıcılar için endişe kaynağı olmaya devam etmektedir.

Uyuşturucu pazarında sentetik katinonların artan entegrasyonu

Avrupa’nın bazı kesimlerinde sentetik katinonlar, diğer sentetik uyarıcıların daha uygun fiyatlı alternatifleri olarak yasa dışı uyuşturucu pazarında kendilerine yer edinmiştir. Bunun sonucunda sentetik katinonların gittikçe daha bulunabilir hâle gelmesi muhtemeldir. Bazı göstergeler bu maddelerin pazarının büyüdüğünü düşündürse de geniş bir bileşik grubunun izlenmesi, başlangıçta kokain gibi uzun süredir yerleşik yasa dışı uyuşturucuları izlemek amacıyla tasarlanmış araçlar için zorludur. 2023 yılında yalnızca 7 yeni sentetik katinon AB Erken Uyarı Sistemi’ne ilk kez bildirilmiş olsa da daha önce bildirilen 60’ın üzerinde sentetik katinon aynı yıl içinde AB uyuşturucu pazarında tespit edilmiş ve 178 sentetik katinon tanımlanmıştır.

Sentetik katinon ithalatları ve yakalamaları her geçen yıl büyük oranda artmıştır. 2023 yılında bu maddelerin ithalatları ve yakalamaları, yakalanan toplam amfetamin ve metamfetamin miktarının üç katına ulaşmıştır. Bunların çoğu, başta Hollanda üzerinden olmak üzere Hindistan’dan ithal edilen az sayıda toplu sevkiyatı kapsamıştır. Büyük ölçekli laboratuvarların ortadan kaldırıldığı ve büyük miktarda prekürsör kimyasalların yakalandığı Avrupa’da önemli seviyelerde sentetik katinon üretimi de gerçekleşmektedir. Bu laboratuvarların çoğu Polonya’da ortadan kaldırılmıştır (Şekil 4.2). Polonya’nın yanı sıra Hollanda’da ve daha az oranda Belçika ve Almanya’da Polonyalı ve Ukraynalı suç şebekelerinin iş birliği yaptığı bildirilmiştir. Sentetik katinonların programlı olmayan kimyasallardan nispeten kolay bir şekilde üretilebilmesi, bu maddelerin Avrupa Birliği’ndeki üretimini kolaylaştırmış olabilir. Bunun farkında olan Avrupa Komisyonu, EUDA’nın sekiz katinon prekürsörünün yanı sıra bir amfetamin prekürsörüyle bağlantılı riskleri, bu kimyasalların AB düzeyinde programlanması açısından değerlendirmesini talep etmiştir.

Not: Merkezî Polis Soruşturma Bürosu tarafından yapılan yakalama.

Sentetik katinonların uyuşturucu karışımlarında ve tabletlerde belirli bir seviyeye kadar istemsiz kullanımı kaygı doğurmaya devam etse de uyuşturucu kontrol servislerinden gelen veriler bazı tüketicilerin katinonları isteyerek satın aldığı görüşünü desteklemektedir. Örneğin Avrupa uyuşturucu kontrol servisleri tarafından katinonların tespit edildiği vakaların çoğunda numuneyi analiz için gönderen kişinin beklediği madde çıkmıştır.

Bununla birlikte beklenmedik maddelere maruz kalındığı, 3-MMC olarak satılan ve 2-MMC içeren numunelerin gönderilmesinden anlaşılmaktadır.

Şu anda AB Üye Devletlerinde sentetik katinon kullanımından kaynaklanan sorunlarla tedaviye giren danışanlar oldukça az sayıda (2000’in biraz altında) kalmasına rağmen 2018 ve 2023 yılları arasında %356 oranında artmıştır. Katinonların kullanımından kaynaklanan sorunlar nedeniyle tedaviye girenlerin beşte birinden fazlası enjeksiyonun ana uygulama yolları olduğunu ve aynı oranda kişi bu uyuşturucuyu tedaviye girmeden önce her gün kullandıklarını bildirmiştir.

Özetle, yasa dışı uyarıcıların kullanımı bir dizi sağlık sorununa yol açabildiği için, bu maddeler Avrupa’daki izleme çalışmaları, politika yapıcılar ve hizmet sağlayıcılar için zorluk teşkil etmeye devam etmektedir. Uyarıcı kullanımıyla ilişkili olarak daha sık görülen enjeksiyon vakaları ve metamfetamin enjekte edilmesi ve içilmesinden kaynaklanan olası çok daha ciddi sağlık komplikasyonları, özellikle savunmasız gruplar arasında tüketimdeki herhangi bir artışın, zararı azaltma ve acil sağlık hizmetleri açısından büyüyen bir zorluk teşkil edebileceği anlamına gelmektedir. Artan katinon tüketimi, tüketim eğilimlerinin anlaşılmasında adli tıp ve toksikoloji analizlerinin rolü ile bunlarla ilişkili olumsuz sağlık sonuçlarının ölçeği ve niteliğini vurgulamaktadır. EUDA kısa bir süre önce üç yeni sentetik katinon için risk değerlendirmesi yapmıştır (bkz. Risk değerlendirmeleri).

Temel veriler ve eğilimler

Sentetik uyarıcı kullanım kalıpları ve yaygınlığı

• 2017-2024 yılları arasında 24 AB Üye Devletinde yapılan anketler, 1,6 milyon genç yetişkinin (15-34 yaş grubu) son bir yıl içinde amfetamin (amfetamin ve metamfetamin) kullandığını göstermektedir (bu yaş grubunun %1,6’sı). 2022 yılından bu yana anket yapan ve güven aralıkları sağlayan 14 Avrupa ülkesinden 2’si önceki karşılaştırılabilir anketlerinden daha düşük tahminler, 4’ü daha yüksek tahminler ve 8’i sabit bir eğilim bildirmiştir (en son anket verileri için bkz. Şekil 4.3).
• 2024 ESPAD okul anketinde, AB Üye Devletlerindeki 15 ila 16 yaşındaki ESPAD öğrencilerinin yaklaşık %10’u amfetamini ve %7,9’u metamfetamini kolayca ulaşılabilir olarak puanlamıştır. Öğrencilerin ortalama %1,8’i hayatlarında en az bir kez amfetamin ve %1,4’ü metamfetamin kullandıklarını bildirmiştir. %1’den azı bu maddelerden herhangi birini ilk kez 13 yaşında veya daha genç yaşta kullandıklarını bildirmiştir.
• Yüksek riskli metamfetamin kullanımına ilişkin tahminlerini bildiren ülkeler arasındaki yaygınlık tahminleri Kıbrıs’ta 1.000 kişi başına 0,71 (429 yüksek riskli kullanıcıya karşılık gelir), Çekya’da 1.000 kişi başına 5,48 (37.900 yüksek riskli kullanıcı), Slovakya’da ise 1.000 kişi başına 3,9 (14.056 yüksek riskli kullanıcı) şeklinde farklılık göstermektedir.
• Uyuşturucu kullanan kişilere yönelik olarak temsil edici olmayan 2024 Avrupa Uyuşturucu Web Anketi’nde, Avrupa Birliği’nde veya Norveç’te yaşayan katılımcıların %17’si amfetamin, %9’u sentetik katinonlar ve %5’i metamfetamin kullandığını bildirmiştir. Amfetamin ve metamfetamin kullananlar arasında çoklu madde kullanımı yaygındır. Amfetamin kullananların yalnızca %9’u ve metamfetamin kullananların %13’ü son kullanım aralıklarında kokaini tütün ve alkol dâhil olmak üzere başka bir maddeyle kullanmadıklarını belirtmiştir. Amfetamin kullananların %86’sı genellikle burunlarından çekmiştir (toz/kristal olarak). Ortalama olarak, kullanılan her günde bir tablet tüketilmiştir. Metamfetamin kullananların %71’i burunlarından çekmiş, %26’sı ise cam pipo ile sigara gibi içmiştir (toz/kristal olarak). Ortalama olarak, kullanılan her günde bir tablet tüketilmiştir. Amfetamin kullananların %66’sı “‘sarhoş’ olmak/eğlence için”, yarısından fazlası ise “uyanık kalmak için” kullandıklarını bildirmiştir. Metamfetamin kullananların yalnızca yarısından fazlası “‘sarhoş’ olmak/eğlence için”, %44’ü ise “uyanık kalmak için” kullandıklarını bildirmiştir.

• 2023 ve 2024 yılları için belediye atık sularında amfetamin kalıntıları ile ilgili veri bulunan 68 şehirden 34’ü artış, 20’si sabit bir durum ve 14’ü azalma bildirmiştir (Şekil 4.4).

• 2023 ve 2024 yılları için belediye atık sularında amfetamin kalıntıları ile ilgili veri bulunan 71 şehirden 32’si artış, 12’si sabit bir durum ve 27’si azalma bildirmiştir (Şekil 4.5).

Sentetik uyarıcı kullanımı nedeniyle tedaviye katılım

• 2023’te Avrupa’da uzmanlaşmış uyuşturucu tedavisine giren yaklaşık 9.200 danışanın birincil uyuşturucularının amfetamin olduğunu bildirdiği ve bunların yaklaşık yarısının (4.300) ilk kez gelen danışanlar olduğu tahmin edilmektedir (Şekil 4.6).

• 2023 yılında veya mevcut en son yılda, amfetamin kullanıcıları Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Finlandiya ve İsveç’te ilk kez tedaviye girenlerin en az %10’unu oluşturmuştur. Çekya, Slovakya ve Türkiye’de ilk kez tedaviye giren danışanların %30’undan fazlası metamfetaminden kaynaklanan sorunlar nedeniyle tedaviye girmiştir.
• Başlıca sorun kaynağı uyuşturucuları olarak metamfetamini rapor eden tedavi katılımcıları, 2023’te tedaviye giren tahminî 12.000 metamfetamin danışanının %91’ini oluşturan Çekya, Almanya, Slovakya ve Türkiye’de yoğunlaşmıştır. Tedaviye girenlerin sayısının 2018 ve 2023 yılları arasında %305 artarak dörde katlandığı Türkiye, ilk kez tedaviye giren 5.900 danışanın %43’ünü oluşturmaktadır (Şekil 4.7). Buna ek olarak Yunanistan ve İspanya’da zarar azaltımı hizmetleri, 2023 yılında sigara gibi metamfetamin içen çok sayıda danışan olduğunu bildirmiştir.

• Sentetik katinonlar için yeni hastaları bildiren ülkelerden elde edilen mevcut veriler, 2018’de 425 olan danışan sayısının 2023’te 1.930’a yükseldiğini göstermektedir; bunların %90’ını Fransa (607 danışan, 2022 verileri), İspanya (346 danışan, 2022 verileri), Polonya (330 danışan), Hollanda (310 danışan) ve Belçika (162 danışan) oluşturmaktadır (Şekil 4.8). Birincil uyuşturucu olarak kokain dışında uyarıcılar kullanan ve tedaviye alınan tüm kişiler arasında sentetik katinonların payı 2018’de %3 iken 2023’te %12’ye yükselmiştir.

Sentetik uyarıcıların enjekte edilerek kullanımı

• Enjeksiyon; Finlandiya (%77), Estonya (%73) ve İsveç (%72) dâhil olmak üzere birçok ülkede birincil uyuşturucu olarak amfetamin kullanan ve tedaviye giren kişiler tarafından yaygın bir kullanım yolu olarak bildirilmektedir.
• 2023 yılında veya mevcut en son yıl içinde Avrupa’da tedaviye giren amfetamin kullanıcılarının yaklaşık %5’i enjeksiyonun ana uygulama yolları olduğunu bildirirken %67’si uyuşturucuyu burundan çektiklerini, %10’u dumanla içe çektiklerini ve %18’i ise oral yoldan tükettiklerini bildirmiştir. Tedaviye girenlerin yaklaşık %80’ini altı ülke (Belçika, Almanya, Macaristan, Hollanda, Polonya, İspanya) oluşturmuştur.

• 2023 yılında 13 AB Üye Devletindeki 19 şehirde ESCAPE ağı tarafından gerçekleştirilen 3.276 kullanılmış şırınganın analizi, genel olarak şırıngaların yarısının iki veya daha fazla uyuşturucu kategorisinin kalıntılarını içerdiğini ortaya koymuştur. En sık görülen kombinasyon, opioid ve uyarıcı karışımıdır.

• ESCAPE verilerine göre sentetik katinonlar ağırlıklı olarak Budapeşte (%69), Paris (%65) ve Madrid (%46) ile daha az oranda Amsterdam (%15) ve Helsinki’de (%14) tespit edilmiştir. Katılımcı şehirler genelinde, en sık 3-CMC, N-etilnorpentedron, mefedron, 4-CMC ve alfa-PVP olmak üzere toplam 13 ayrı katinon tespit edilmiştir.
• Prag’dan gelen şırıngaların çoğunluğunda (%66) ve Atina’dan gelen şırıngaların çeyreğinde (%25) metamfetamin tespit edilmiştir.
• Tallinn (%67) ve Oslo’daki (%52) şırıngaların çoğunluğunda amfetamin tespit edilmiştir.

Sentetik uyarıcıların kullanımıyla ilgili zararlar

• 2023 yılında amfetamin, 15 AB Üye Devleti ve Norveç’te bulunan 21 Euro-DEN Plus hastanesi tarafından bildirilen en yaygın dördüncü madde olmuştur. Akut uyuşturucu toksisitesi kayıtlarının %11’inde (718) bu maddeye rastlanmaktadır.
• Metamfetamin, 2023 yılında 18 Euro-DEN Plus hastanesi tarafından bildirilmiştir ve akut uyuşturucu toksisitesi kayıtlarının %2,4’ünde (163) bulunmuştur (2022’de %2,1).
• 2023 yılında katinonlar, 10 AB Üye Devleti ve Norveç’te bulunan 13 Euro-DEN Plus hastanesi tarafından bildirilmiştir. Akut uyuşturucu toksisitesi kayıtlarının %1,5’inde katinonlara rastlanmaktadır. 2023’te 4 Euro-DEN Plus hastanesine yapılan 30 akut uyuşturucu toksisitesi başvurusunda sentetik katinon 3-MMC görülmüştür (2022’de 6 hastanede 38 başvuru). Çoğunluğu Belçika’daki hastaneler tarafından bildirilmiştir (Anvers ve Gent).
• 2023 yılı için ölüm sonrası verileri mevcut olan 21 AB Üye Devletinin 19’u MDMA dâhil amfetamin türü uyarıcıların rol oynadığı 907 uyuşturucuya bağlı ölüm bildirmiştir (2022’de aynı ülkelerde 936).
• 2023 yılında 7 ülke sentetik katinonların rol oynadığı ölümler bildirmiştir (toplam 39 vaka). Bu maddeler bazı ülkelerdeki rutin ölüm sonrası toksikoloji analizinde sistematik olarak aranmayabileceği için bu sayı asgari tahmindir.

Sentetik uyarıcılar pazar verileri

• 2023 yılında AB Üye Devletleri 10,2 ton (2022’de 7,1 ton) miktarında 30.000 kokain yakalaması bildirmiştir (Şekil 4.9). Türkiye’de “captagon” olarak tanımlanan yaklaşık 14 milyon tablet (2022’de 24 milyon) dâhil olmak üzere 3,5 ton (2022’de 6 ton) madde yakalanmıştır. Amfetaminin perakende satış düzeyindeki ortalama saflığı son on yılda belirgin şekilde artmış (+%88), ortalama fiyat ise düşmüştür (-%19).

• 2023 yılında AB Üye Devletleri 1,8 ton (2022’de 1,4 ton) miktarında 9.800 metamfetamin yakalaması bildirmiştir (Şekil 4.10). Türkiye, 2023 yılında 11,5 ton ve 10.415 litre (2022’de 15,8 ton ve 383 litre) olmak üzere 65.800 metamfetamin yakalaması bildirmiştir. 2013 ve 2020 yılları arasında metamfetaminin ortalama saflığı %30 artmış, o zamandan beri ise düşmüştür. 2023 yılında 2013’e göre %16 daha yüksektir.

• 2023 yılında AB Üye Devletleri tarafından yakalandığı veya ithal edildiği bildirilen sentetik katinonların toplam miktarı tüm formlar için 37 tona ulaşmıştır (2022’de 27 ton, 2021’de 4,5 ton). 3-CMC, 2-MMC ve N-etilnorpentedron başlıca maddelerdir.
• 2023’te 10 AB Üye Devleti 93 amfetamin laboratuvarının (2022’de 108) ortadan kaldırıldığını bildirmiştir ve bunların dağılımı şu şekildedir: Hollanda (38), Almanya (21), Polonya (19), Belçika (5), Avusturya (3), Litvanya (2) İsveç (2), Bulgaristan (1), Çekya (1), Finlandiya (1).
• 2023’te 7 AB Üye Devleti 250 metamfetamin laboratuvarının ortadan kaldırıldığını bildirmiştir (2022’de 242) ve bunların dağılımı şu şekildedir: Çekya (189), Hollanda (29), Bulgaristan (18), Almanya (5), Polonya (5), Belçika (3), Avusturya (1).
• “Efedrin yöntemi” ile metamfetamin sentezlemek için gereken prekürsörlerin (efedrin ve psödoefedrin) yakalamaları 2023 yılında 7,8 tona ulaşmıştır (2022’de 352 kilogram). Bu büyük artış, ağırlıklı olarak Romanya’da yasal görünen ve kaçakçılık operasyonları yürüten bir ilaç şirketinin ortadan kaldırılmasından kaynaklanmaktadır.
• hem amfetamin hem de metamfetamin başlangıç malzemesi olarak BMK kullanılarak üretilebilmektedir. BMK yakalamaları 2023 yılında 5.453 tona ulaşmıştır (2022 yılında 1.329 ton). Buna ek olarak Avrupa’da aynı yıl BMK üretmek için kullanılabilecek 66,2 ton madde (2021’de 26,6 ton) yakalanmıştır.
• BMK yöntemleriyle üretilen karışımlardan metamfetaminin en güçlü ve aranan formunun (“kristal meth” için kullanıland-metamfetamin) yakalanmasını sağlayan bir kimyasal olan tartarik asit yakalamaları 2023’te 10,9 tona ulaşmış (2022’de 2,6 ton), Belçika ve Hollanda tarafından rapor edilmiştir.
• 2023 yılında Avrupa Birliği’nde bazıları büyük ölçekli olmak üzere 53 sentetik katinon üretim tesisi ortadan kaldırılmıştır (2022’de 29). Bunların büyük kısmı Polonya’da (40 tesis) yakalanmıştır; geri kalanı ise Hollanda (8 tesis), Almanya (2), Belçika (1), Avusturya (1) ve İsveç’te (1) yer almaktadır.
• 2023 yılında 2,1 ton (2022’de 558 kilogram) sentetik katinon prekürsörü yakalanmış olup bu miktarın çoğu Hollanda’da (1.416 kilogram) ve Polonya’da (735 kilogram) yakalanmıştır. Katinonlar için prekürsörler programlı olmadığından bu tahminler muhtemelen normalden az seviyededir.
• Ulusal uyuşturucu pazarlarını temsil etmemekle birlikte, 2024 yılının ilk yarısında 9 AB Üye Devletinde Avrupa uyuşturucu testi hizmetleri tarafından taranan amfetamin numunelerinin yaklaşık %60’ı psikoaktif tağşiş maddesi içermektedir. Uyuşturucu testi hizmetleri tarafından analiz edilen amfetamin numunelerinde en yaygın olarak bulunan psikoaktif tağşiş maddesi kafein (%57) olmuştur. MDMA, kokain ve katinonlar dâhil olmak üzere diğer uyarıcıların (%5) ve halüsinojenlerin (%1’den az) tağşiş maddesi olarak kullanıldığı da bulunmuştur.
• 2024 yılının ilk yarısında 10 AB Üye Devletindeki 12 uyuşturucu kontrol servisinden gelen veriler, analiz edilen tüm katinon içerikli numunelerin %12’sinde (77) başka bir uyuşturucunun (çoğunlukla MDMA) beklendiğini ve %88’inin (558) bu şekilde gönderildiğini göstermektedir. 3-MMC olarak satılan numuneler aslında 2-MMC içermekteydi.

Sentetik uyarıcılar hakkında ayrıntılı bilgi EUDA-Europol AB Uyuşturucu Pazarı: Derinlemesine analiz ortak raporunda ve EUDA’nın Uyarıcılar: sağlıksal ve sosyal açıdan yapılan müdahaleler raporunda bulunabilir.

Kaynak veriler

Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025 için tüm kaynak verileri (meta veriler ve metodolojik notlar dâhil olmak üzere) veri kataloğumuzda mevcuttur.

Bu sayfadaki infografikler, grafikler ve benzer ögelerin hazırlanmasında kullanılan bu verilerin bir alt kümesi aşağıda mevcuttur.

Genel nüfus anketleri ve atık su analizlerini içeren uyuşturucu kullanımının yaygınlığı veri tabloları (tüm maddeler)

Sentetik uyarıcılara özel tablolar dâhil olmak üzere diğer veri tabloları