Eroin ve diğer opioidler – Avrupa’daki mevcut durum (Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025)
Eroin, Avrupa’da en yaygın kullanılan yasa dışı opioid olmaya devam etmektedir ve yasa dışı uyuşturucu tüketimine atfedilen sağlık yükünün büyük bir kısmından sorumludur. Bununla birlikte Avrupa’nın opioid sorunu, bu alandaki sorunları ele alışımız üzerinde önemli etkiler yaratabilecek bir şekilde devam etmektedir. Kullanım yaygınlığı, tedavi talepleri, uyuşturucu yakalamaları, fiyat ve saflık, zararlar ve daha fazlası dâhil olmak üzere Avrupa’da eroin ve diğer opioidler için uyuşturucu durumunun en son analizini bu sayfada bulabilirsiniz.
Bu sayfa Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025’in bir parçası olup Avrupa’daki uyuşturucu durumuna ilişkin EUDA’nın yıllık genel bakışıdır.
Son Güncelleme: 5 Haziran 2025
Avrupa’da eroin ve opioid pazarı hâlâ zarar azaltımı ve tedavi konusunda zorluklarla karşı karşıya
Eroin, Avrupa’da en yaygın kullanılan yasa dışı opioid olmaya devam etmektedir ve yasa dışı uyuşturucu tüketimine atfedilen sağlık yükünün büyük bir payından sorumludur. Bununla birlikte Avrupa’nın opioid olgusu, bu alandaki sorunlara müdahalemiz üzerinde önemli etkiler yaratabilecek bir şekilde devam etmektedir.
Uyuşturucu tedavisine girişe ilişkin veriler ve diğer göstergeler, Avrupa’da eroin kullanıcıları kohortunun genel olarak yaşlandığını ortaya koymaktadır. 2013-2023 yılları arasında eroin kullanımı için uzman uyuşturucu tedavisine giren tüm danışanların ve bunu ilk kez yapanların ortalama yaşı, yaşlı alıcıların oranında olduğu gibi artmıştır (bkz. Şekil 6.1 ve Şekil 6.2). Yardım arayanların özelliklerindeki değişiklikler, hizmetlerin artık giderek daha karmaşık sağlık ve sosyal destek ihtiyaçlarına cevap verdiği anlamına gelmektedir. Uyuşturucu ile ilgili sorunlara doğrudan yanıt vermenin yanı sıra bunlar, yaşa bağlı hastalıkların önlenmesini ve tedavi edilmesini ve genel sağlık ve sosyal destek hizmetleri ile hem etkili hem de çok kurumlu ortaklıklar ve sevk yolları oluşturmak için buna karşılık gelen bir gerekliliği kapsamaktadır.
Opioid kaynaklı ölümlerin çoğunda eroin rol oynamaya devam ederken (bkz. Uyuşturucuya bağlı ölümler - Avrupa’daki güncel durum) diğer opioidler daha hâkim hâle gelmiştir. Ek olarak 2023 yılında Euro-DEN yüksek öncelikli hastanelerinde akut uyuşturucu toksisitesi nedeniyle başvurularda eroin en sık bildirilen opioid olmaya devam etse de bazı şehirlerde diğer opioidler (opioid agonisti ilaçları, ağrı kesiciler veya güçlü yeni sentetik opioidler) artık başvuru sebebi olarak eroini geçmektedir. Bu veri seti ulusal düzeyde temsil edici nitelikte olmamakla birlikte opioid sorunlarının yerel düzeyde nasıl değişebileceğine dair bir fikir sunmaktadır. Ayrıca bu alandaki bazı değişiklikler, eroine olan talebi azaltmaya, yeni başlamaları caydırmaya ve hem yeterli hem de etkili tedavi müdahaleleri sağlamaya yönelik uzun vadeli politikaların olumlu etkisini yansıtıyor gibi göründüğünden verilerin dikkatle yorumlanması gerekmektedir. Bununla birlikte tedavi amaçlı kullanım için tasarlanan opioidlerin yasa dışı pazara yönlendirilmesi riskini azaltmaya yönelik tedbirlere artık daha fazla dikkat edilmesi gerekebilir. Buradaki önemli bir uyarı, bu hedefi yerine getirmeye çalışırken birçok ülkede kapsamı yetersiz kalan opioid agonisti tedavilerinin sağlanmasına yönelik ilave engeller konulmaması gerektiğidir.
Eroinin kullanım yolunda da değişiklikler gözlemlenmiştir. Tedavi hizmetlerine başvurularda, hem ilk kez tedavi gören hem de daha önce tedavi görmüş danışanlar arasında enjeksiyonla eroin kullanımı son on yılda azalmıştır. Ancak en son veriler, aşağı yönlü eğilimde bir yavaşlamayı ortaya koymaktadır (bkz. Şekil 6.3 ve Avrupa’da enjeksiyonla uyuşturucu kullanımı - mevcut durum). Enjeksiyondan diğer kullanım yöntemlerine (özellikle sigara gibi içmeye/içine çekmeye) geçiş, zarar azaltımı ve önleme çabalarının etkisi ve kullanım modellerini etkileyebilecek uyuşturucu bulunabilirliğindeki değişiklikler de dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerin etkisini yansıtabilir. Eroinle ilgili sorunlar için tedaviye alınan yeni kullanıcıların sadece %20’si artık ana kullanım yolu olarak enjeksiyon yöntemini kullandığını bildirmektedir. Enjeksiyonla uyuşturucu kullanım yolu özellikle bir dizi olumsuz sağlık sonucuyla ilişkili olduğu için bu gelişme önemlidir. Bu raporun başka bir kısmında ele alındığı üzere ve daha az olumlu bir durum olarak, enjeksiyonla uyuşturucu kullanan kişiler genellikle daha geniş yelpazede maddeler enjekte ediyor gibi görünmektedir ve opioidlerden daha sık enjekte edilme eğilimindeki uyarıcılar daha yaygın olarak rapor edilmektedir. Bazı AB Üye Devletlerinde gözlemlendiği gibi steril şırıngaların düşük ve bazı durumlarda azalan seviyelerde sağlandığına ilişkin endişeler de mevcuttur (ayrıca bkz. Avrupa’da enjeksiyonla uyuşturucu kullanımı - mevcut durum).
Avrupa uyuşturucu pazarında daha geniş yelpazede opioidlerin ve diğer maddelerin varlığının yanı sıra başlıca uyuşturucuları olarak opioid kullanan kişiler arasındaki çoklu madde kullanımı çeşitli riskleri artırdığından önemli bir sağlık sorunu olarak kalmaktadır. Daha da önemlisi birçok göstergeden gelen veriler, eroin ve diğer opioidlerin sıklıkla alkol, benzodiazepinler veya (kokain, taş kokain ve amfetaminler gibi) uyarıcılar dâhil olmak üzere diğer maddelerle birlikte kullanıldığını göstermektedir. Opioidlerin ve solunum depresyonuna yol açan diğer maddeler ölümcül aşırı doz riskini artırmaktadır. Hem köklü hem de alanında lider diğer kaynaklardan gelen veriler, birden çok maddenin eş zamanlı kullanılmasının yerel uyuşturucu tüketim kalıplarının nasıl bir yönü olduğunu göstermektedir. 2023 yılında Avrupa’da uzmanlaşmış uyuşturucu tedavisine giren ve başlıca sorun kaynağı uyuşturucuları olarak opiodleri bildiren beş kişiden üçü ikincil bir madde kullandıklarını belirtmiştir. Yerel düzeyde 2023 yılında Avrupa Uyuşturucu Tüketim Odaları Ağı kapsamına giren 9 AB Üye Devletindeki 13 uyuşturucu tüketim odasının bildirdiği acil durum vakalarının üçte birinden fazlası çoklu madde kullanımıyla bağlantılıdır. ESCAPE’ten (Avrupa Şırınga Toplama ve Analiz Proje Teşebbüsü) gelen veriler, çoklu madde kullanım kalıplarının ülkeler arasında ve enjekte edilen opioide göre değiştiğini göstermektedir. Eroin sıklıkla şırıngalarda diğer uyuşturucularla veya tağşiş maddeleriyle birlikte tespit edilirken Vilnius (Litvanya) ve Tallinn’de (Estonya) yeni sentetik opioidler genellikle şırıngalarda bulunan tek aktif bileşen olmuştur. Selanik’te (Yunanistan) ve Prag’da (Çekya) büprenorfinin sıklıkla tek başına veya nalokson ile birlikte bulunması, muhtemelen ilaç preparatlarının bileşimini yansıtmaktadır.
Üretim ve kaçakçılık değişiklikleri Avrupa’nın eroin pazarını değiştirebilir
Taliban’ın Nisan 2022’de getirdiği afyon ekimi yasağı, Avrupa’nın bu uyuşturucu için başlıca kaynağı olan Afganistan’da haşhaş ve eroin üretiminin büyük ölçüde azalmasına neden olmuştur. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), 2022 yılında 232.000 hektarlık alanda yapılan haşhaş ekiminin 2023 yılında %95 azalmayla 10.800 hektara düştüğünü tahmin etmiştir. Daha yakın zamanlı UNODC rakamları, afyon ekiminin 2024 yılında 12.800 hektar gibi düşük seviyelerde kaldığını ortaya koymaktadır. Devam etmesi hâlinde Afganistan’da afyon ve eroin üretimindeki düşüşün Avrupa’da eroin bulunabilirliğini etkilemesi muhtemeldir, ancak bunun ne zaman gerçekleşebileceğini ve farklı AB Üye Devletlerinde nasıl yaşanabileceğini tahmin etmek hâlâ zordur. Afganistan’dan Avrupa’ya yasa dışı eroin kaçakçılığını etkileyen çeşitli faktörlerden bazıları iyi anlaşılamamaktadır. Bunlardan bazıları Afganistan’daki kırsal çiftçiler ve arazi sahiplerinin sosyoekonomik durumu, afyon ve eroin stoklarının olası mevcudiyeti (bunların tahmin edilmesi zordur) ve kaçakçılık güzergâhlarındaki değişikliklerdir. Afganistan’daki insani ve ekonomik krizler göz önünde bulundurulduğunda Taliban, daha önce önemli bir gelir kaynağı olan afyon ekimi yasağını kaldırmak için yerel halkın baskısıyla karşı karşıya kalabilir. Bu gelişmeler bir arada değerlendirildiğinde Afganistan’daki uyuşturucu durumunun daha iyi değerlendirilmesine yönelik ihtiyacın altını çizmektedir. EUDA, hazırlıklılığı artırmak ve AB’deki politika yapıcılara stratejik içgörüler sağlamak amacıyla yeni bir proje başlatmıştır.
Avrupa’da bir dizi gösterge, eroin pazarının son 10 yılda küçüldüğünü göstermektedir. Yakalanan miktarlardaki büyük dalgalanmalara rağmen fiyat ve saflıktaki uzun vadeli eğilimler ve yakalama sayıları, arzın dönem boyunca talebe göre artmış olabileceğini göstermektedir (bkz. aşağıdaki Eroin ve diğer opioidlere yönelik pazar verileri). Ancak ana kaçakçılık güzergâhındaki önemli ülkeler olan Türkiye ve Bulgaristan’dan gelen en son yakalama verilerinin ve muhtemelen 2023 yılında eroin saflığındaki önemli düşüşün gösterdiği gibi bu durum değişiyor olabilir. Veriler Avrupa’nın eroin pazarı dinamiklerinde hâlihazırda değişiklikler yaşandığını ortaya koysa da en son gelişmelerin Afganistan kaynaklı tedarik aksaklıklarının veya diğer jeopolitik faktörlerin doğrudan sonucu olup olmadığını ve bunların eroinin bulunabilirliğini nasıl geliştirebileceğini ve etkileyebileceğini tespit etmek için daha fazla inceleme gereklidir.
Arz kısıtlamalarının ötesinde, pazar esnekliği ve adaptasyon, Avrupa’nın eroin pazarındaki değişim sinyallerini daha iyi anlamak için kilit hususlar olmaya devam etmektedir. Örneğin, raporlar Afganistan’daki afyon stoklarının yasağın ani etkisini hafifletmeye yardımcı olmuş olabileceğini göstermektedir (bkz. Taliban uyuşturucu yasağının etkisini anlamak). Bununla bağlantılı olarak Avrupa eroin pazarının yüksek değeri, kısa ila orta vadede Avrupa’ya tedarikleri daha dayanıklı hâle getirirken daha yakın zamanda az kazançlı diğer pazarlar için bulunabilirlik düşüşü yaşanabilir. Dahası kaçakçılık ağları son derece uyarlanabilirdir ve Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgali ve Orta Doğu’daki çatışmaların (özellikle Suriye’deki son gelişmelerin) bir sonucu olarak rotalarının değişmesi muhtemeldir. Avrupa’nın dış ve iç sınırlarında, kaçakçılık şebekeleri AB ülkelerine eroin getirmek için çeşitli yöntemler uygulamaya devam etmektedir. Yakın zamanda Bulgaristan’daki bir yakalamada görüldüğü gibi daha büyük miktarda ekipman ve makinenin gizlenmesi ile yakın zamanda İrlanda’daki bir yakalamada gözlemlendiği gibi yüklerin Avrupa Birliği içerisinde toplu olarak taşınması için hafif hava taşıtları kullanılarak bölgesel ve daha küçük havaalanlarının hedef alınması bunlara dâhildir (bkz. Şekil 6.4, Şekil 6.5 ve Uyuşturucu tedariki, üretimi ve prekürsörleri - Avrupa’daki mevcut durum).
Not: Garda Ulusal Uyuşturucu ve Örgütlü Suç Bürosu ve Gelir İdaresi’nin Gümrük Dairesi tarafından yakalanan uyuşturucular.
Not: Bulgaristan Ulusal Gümrük İdaresi tarafından yakalanan uyuşturucular.
Uyuşturucu kaçakçılığıyla iştigal eden suç şebekeleri, Afganistan’dan eroin tedarikinde olası bir gecikme ve azalmayla karşılaştıklarında alternatif kaynaklar arayabilir. Bununla birlikte mevcut yasaktan önce Afganistan’da üretilen ve kaçakçılığı yapılan afyon ve eroin miktarı göz önüne alındığında Afganistan’dan gelen eroini Myanmar gibi diğer üretici ülkelerden gelen tedarikle tamamen değiştirmek zor olacaktır. Yeni bir gelişme olmasa da, Myanmar’da veya yakınlarında üretildiği varsayılan toplam 60 kilograma yakın beyaz eroinin, 2024 yılındaki ve 2025 başlarındaki farklı vakalarda Tayland’dan AB Üye Devletlerine seyahat eden ticari uçak yolcularının üzerinde yakalanması ilginç bir gelişme olmuştur. Bu, ileride Afganistan’da eroin kıtlığı olacağı beklentisine giren bazı kaçakçılık şebekelerinin alternatif kaynaklar keşfettiğini gösterebilir. Bu gelişme, Avrupa Birliği ile Güneydoğu Asya arasındaki ticaretin genişlemesi beklenen bir dönemde gerçekleşmiştir.
Yeni sentetik opioidlerin muhtemelen artan tedariki ve kullanımıyla ilişkili sağlık endişeleri
Şu anda yeni sentetik opioidler Avrupa genelinde uyuşturucu pazarında nispeten küçük bir rol oynamaktadır, ancak bazı ülkelerde önemli bir sorundur ve gelecekte Avrupa’nın uyuşturucu sorunlarında daha büyük bir rol oynama potansiyeline sahip olabileceğine dair sinyaller vardır. Genellikle eroinden çok daha yüksek etkili olan fentanil ve türevleri gibi sentetik opioidler (karfentanil dâhil olmak üzere), yıllardır AB Erken Uyarı Sistemi’ne bildirilmektedir. Daha yakın zamanda yeni bir sentetik opioid sınıfı olan nitazenler Avrupa’da ortaya çıkmıştır. Bunlardan bazıları fentanile göre oldukça yüksek etkilidir. AB Erken Uyarı Sistemi, 2019 yılından beri en az 21 AB Üye Devletinin uyuşturucu pazarlarında nitazenlerin varlığına ilişkin raporlar almaktadır (bkz. Yeni psikoaktif maddeler - Avrupa’daki güncel durum). Avrupa’da nitazen yakalamaları hızla artmıştır. 2023 yılında toz formunda tespit edilen miktar üçe katlanarak 10 kilograma ulaşmıştır. Nitazen içeren sahte ilaçların bulunabilirliği de önemli ölçüde yükselmiştir. 2024 yılında en az 12 ülke tarafından yakalanarak AB Erken Uyarı Sistemi’ne bildirilen tabletlerin miktarı artmıştır. Bu ürünler tipik olarak yasal reçeteli ilaçları, özellikle de oksikodon ve daha az ölçüde diazepam ve alprazolam gibi benzodiazepinleri taklit etmektedir. Bunlar genellikle yüksek riskli opioid kullanıcıları tarafından alınsa da gençler dâhil opioid toleransı olmayan daha geniş nüfuslara yayılma potansiyeli hakkında endişeler mevcuttur. 2023 yılında yeni psikoaktif maddeler için AB Erken Uyarı Sistemi tarafından en az 20 AB Üye Devleti, Norveç ve Türkiye’de yeni sentetik opioidler tespit edilmiştir. Aynı yıl 8 ülke, nitazen opioidlerle bağlantılı ölümcül olan ve olmayan zehirlenmelerin yanı sıra salgınlar gibi zararlar bildirmiştir. İrlanda ve Fransa’da nitazen opioidlerin eroin olarak ve 2024 yılında İrlanda’da benzodiazepin olarak hileli satıldığına dair raporlar da mevcuttur. Bu, toplumda ve cezaevlerinde uyuşturucu kullanan savunmasız gruplar arasında görülen zehirlenmelerle bağlantılıdır.
Birtakım Baltık ülkeleri haricinde yeni sentetik opioidler, şu anda AB düzeyinde mevcut olan rutin verilerde belirgin bir şekilde yer almamaktadır. Öte yandan bu alandaki gelişmeler, söz konusu maddelerin gelecekte Avrupa’da halk sağlığını olumsuz yönde etkileme potansiyeli nedeniyle endişe vericidir. Estonya ve Letonya gibi bazı kuzey ve Baltık ülkeleri tarafından 2022 ve 2023 yıllarında sentetik opioidlerin bulunabilirliğinde ve uyuşturucuya bağlı ölümler dâhil olmak üzere ilgili zararlarda bir artış rapor edilmiştir. 2023 yılında Fransa’da, 2024 yılında Almanya’da ve 2023/2024 yıllarında İsveç ve Norveç’te nitazenlere bağlı kitlesel veya önemli sayıda ölümler ve akut toksisite bildirilmiştir. Bununla birlikte nitazen opioidlerin yüksek etki gücü ve yeniliği nedeniyle ölüm sonrası toksikoloji için kullanılan yaygın prosedürlerde rutin olarak tespit edilemeyebileceğine dair endişeler mevcuttur. Bu, bildirilen ölümlerin sayısının hafife alınabileceği ihtimalini artırmaktadır.
Hazırlıklılığı artırmak, Avrupa’nın güçlü sentetik opioidlerle bağlantılı zehirlenme vakalarına müdahale becerisi açısından kritik olmaya devam etmektedir. EUDA’nın sağlık ve güvenlik tehditlerini değerlendirme sistemi şu anda geliştirilme aşamasındadır. Baltık bölgesinde nitazenlere ve karfentanile odaklanan ilk pilot değerlendirme 2024 yılının sonlarında yapılmıştır. Nitazenler Estonya ve Letonya uyuşturucu pazarında gittikçe hâkim duruma gelirken karfentanilin Litvanya’da hâkimiyetini sürdürdüğü değerlendirmenin başlıca bulguları arasındadır. Fentanil ve eroinin azalmasından sonra ortaya çıkan boşluğu görünüşe göre bu maddelerin doldurması, yerel uyuşturucu pazarlarının uyarlanabilirliğini vurgulamaktadır. Estonya, Taliban’ın daha önceki afyon ekimi yasağının yürürlüğe girdiği 2001 yılı civarında eroin bulunabilirliğinin azalmasından sonra opioid pazarında uzun vadeli bir değişiklik yaşayan az sayıda AB Üye Devletinden biridir. Ancak yasağın sonradan zaman aşımına uğraması sonucunda eroin diğer AB Üye Devletlerinin çoğuna geri dönmüş ve bu uyuşturucu için önemli bir pazar oluşmuştur.
Taliban’ın Afganistan’da afyon ekimi yasağının sonucu olarak Avrupa’da eroin bulunabilirliğinin azalmasının, sentetik opioidlerin daha fazla bulunabilirliği ve kullanımı için koşullar yaratabileceği yönünde spekülasyonlar söz konusudur. Bunun olası olumsuz sonuçları göz önüne alındığında Avrupa’nın bu tür bir pazar değişiminin getirebileceği zarar azaltımı ve diğer zorluklara karşı hazırlığını artırması gerekmektedir.
Bu alandaki endişeler arasında eroinin yeni sentetik opioidlerle karıştırılması, yeni sentetik opioidlerin hileli bir şekilde satılması ve eroinin yeni sentetik opioidlerle değiştirilmesi yer almaktadır. Bu tür gelişmeler, opioid tüketicileri arasında aşırı doz ve uyuşturucuya bağlı ölüm riskini artırabilir. Bu bağlamda Kuzey Amerika’nın, son yıllarda başta fentanil türevleri olmak üzere güçlü sentetik opioidlerin etkisiyle opioid kaynaklı ölümlerde dramatik bir artışa şahit olduğunu belirtmek gerekmektedir. Bununla birlikte eroin pazarıyla ilgili önceki şaşırtıcı örneklere dayanarak kokain ve sentetik katinonlar gibi uyarıcıların da eroin yerine ikame madde olarak kullanılma potansiyeline sahip olabileceği de söz konusudur.
Çoklu madde kullanımının ve maddeler arası geçiş yapmanın artması, eroinin bulunabilirliğindeki azalmaların muhtemel sonuçları olsa da bu senaryonun önüne geçmenin önemli bir yolu, opioid agonisti tedavisine ve ilgili desteklerin yanı sıra iğne ve şırınga programlarına hızlı erişimin yaygınlaştırılması olacaktır. Doz aşımlarını tersine çevirmek ve uyuşturucuya bağlı ölümleri önlemek için naloksona yeterli düzeyde erişimin geliştirilmesi de önemini korumaktadır. Yerel uyuşturucu pazarlarında perakende düzeyinde bulunan uyuşturucuların izlenmesi, satışa sunulan maddelerdeki değişikliklerin ve tehlikeli uyuşturucu partilerinin varlığının hızla tespit edilmesi açısından önemini korumaktadır. AB Erken Uyarı Sistemi, EUDA’nın yeni uyuşturucu uyarı ve tehdit değerlendirme sistemleri gibi bu konuda da önemli bir rol oynamaya devam edecektir.
Nitazenler gibi yeni sentetik opioidlerin çoğunun menşe ülkesinin Çin olduğu ve Avrupa’ya kaçırıldığı düşünülmektedir. Bununla birlikte Avrupa’da bazı sınırlı sentetik opioid üretiminin gerçekleştiği bilinmektedir ve mevcut yasa dışı sentetik uyuşturucu üretim kapasitesinin, pazar koşullarının elverişli hâle gelmesi durumunda sentetik opioid üretimi için kullanılabileceği tahmininde bulunmak imkânsız değildir.
Avrupa Birliği’nde eroin arzının dinamiklerine ilişkin daha ayrıntılı bilgi için bkz. 2024 EUDA-Europol AB Uyuşturucu Pazarı: Eroin ve diğer opioidler – Derinlemesine analiz; ayrıca bkz. EUDA’nın Opioidler: sağlıksal ve sosyal açıdan yapılan müdahaleler.
Temel veriler ve eğilimler
Opioid kullanımının yaygınlığı
- 2023 yılında AB yetişkin nüfusunun %0,3’ünün veya yaklaşık 860.000 kişinin (2022’ye göre sabit) opioid kullandığı tahmin edilmektedir.
Eroin ve diğer opioidlerin kullanımı sebebiyle tedaviye alınma
- 2023 yılında Avrupa’da uyuşturucu tedavisi görenlerin %23’ünü temsil eden 72.000 danışan tarafından, uzmanlaşmış uyuşturucu tedavisi almanın ana sebebi olarak opioid kullanımı bildirilmiştir. İlk kez tedaviye alınan ve başlıca sorun kaynağı uyuşturucu olarak belirli bir opioidi bildiren 19.000 kişiden 12.000’i (%61) için birincil uyuşturucu eroin olmuştur. İlk kez tedaviye alınan diğer 3.000 opioid kullanıcısı, kullandığı birincil uyuşturucuyu belirtmemiştir.
- Opioidlerden kaynaklanan sorunlar nedeniyle tedaviye girenlerin çoğunluğu erkek olup 2023 yılında başlıca sorun kaynağı uyuşturucu olarak opiodleri bildirerek tedaviye giren tüm danışanların %80’in oluşturmuştur. Bu oran nispeten sabit kalmış, 2018 ve 2023 yılları arasında çok az değişmiştir.
- COVID-19 pandemisi sırasındaki hizmet kesintileri nedeniyle 2020-2022 tedaviye giriş verileri dikkatli bir şekilde yorumlanmalıdır. Bununla birlikte veriler, eroin kullanımı nedeniyle tedaviye alınan kişi sayısındaki düşüşün devam ettiğini göstermektedir (Şekil 6.6).
- Avrupa’ya ilişkin en yeni veriler, ortalama 23 yaşa karşılık gelen ilk eroin kullanımı ile ortalama 38 yaşa karşılık gelen eroin kaynaklı sorunlar sebebiyle alınan ilk tedavi arasında 15 yıllık bir zaman aralığı olduğunu göstermektedir (kadınlar için 13 ve erkekler için 16). 2018 ve 2023 yılları arasında bu zaman aralığı kadınlar için 5 yıl ve erkekler için 6 yıl artmıştır.
- 26 AB Üye Devletinden alınan ulusal veriler, 2023’te tahminî 511.000 kullanıcının (2022’de 510.000) opioid agonist tedavisi aldığını göstermektedir.
Opioid kullanımına bağlı zararlar
- Eroin ve metabolitleri dâhil olmak üzere opioidler, 2023 yılında toksikolojik bilgiler bulunan 10 ölümcül aşırı doz vakasının 7’sinde genellikle diğer maddelerle bir arada tespit edilmiştir (bkz. Uyuşturucuya bağlı ölümler - Avrupa’da mevcut durum). Buradaki bir uyarı, yalnızca 19 AB Üye Devleti için veri bulunduğudur.
- Eroin, 2023 yılında Avrupa Birliği’ndeki Euro-DEN Plus hastanelerinde akut uyuşturucu toksisitesi başvurularında en sık bildirilen üçüncü uyuşturucu olmaya devam etmiş ve bildirilen tüm vakaların %13’ünü oluşturmuştur. 2023 yılında Avrupa Birliği ve Norveç’teki 22 katılımcı hastanenin 18’inde eroin bulunmuştur (Şekil 6.7).
- Drogheda’daki (İrlanda) bir hastanede ve Oslo’daki (Norveç) iki hastanede uyuşturucuyla ilgili başvuruların beşte birinden fazlasında eroin kullanımı bildirilmiştir. Eroin kullanımına bağlı başvuruların çoğu, 2023'te 18 hastaneden 7’sinde, 25-45 yaş arasındaki erkeklere ait olup 25 yaşından genç hiçbir vaka bildirilmemiştir. Eroin bildiren hastanelerin yarısında, kadınlar eroin kullanımına bağlı başvuruların %7’sinden daha azını temsil etmektedir. Hastaneye bağlı olarak eroinle birlikte en sık bildirilen uyuşturucular arasında benzodiazepinler, kokain ve amfetamin yer almaktadır.
Eroin ve diğer opioidlere yönelik pazar verileri
- 2021’de eroin yakalamalarındaki artışın (9,5 tona) ardından AB Üye Devletleri tarafından yakalanan miktar 2022’de %16’lık bir düşüşle 8,0 tona, daha sonra 2023’te %33’lük düşüşle 5,4 tona gerilemiştir. 2023’te AB Üye Devletleri 17.000 eroin yakalaması bildirmiştir (2022’de 21.500 yakalama). En büyük miktarları Belçika (2,9 ton), Fransa (1,1 ton), İspanya (322 kilogram) ve İtalya (260 kilogram) bildirmiştir. Türkiye 2023’te 3,3 ton kokain yakalamıştır (8 ton yakalanan 2022’den %58 daha az).
- Perakende satılan kahverengi eroinin ortalama saflığı 2023’te %5-%40 arasında değişirken ülkelerin yarısı ortalama %13-%21 saflık derecesi bildirmiştir. Endeksli eğilimler, kahverengi eroinin ortalama fiyatının 2013 ve 2023 yılları arasında %25 azaldığını göstermektedir. Bu dönemde uyuşturucunun saflığında dalgalanmalar olmuş, 2023 yılında ise önemli oranda azalmıştır (Şekil 6.8).
- 20 ülke, 2022 yılında yakalanan 17 kilograma göre artışla 2023 yılında toplam 22 kilogramlık 927 yeni sentetik opioid yakalamasını AB Erken Uyarı Sistemi’ne bildirmiştir. Özellikle 2023 yılında yakalanan nitazenlerin miktarı üçe katlanarak 3 kilogramdan 10 kilograma çıkmıştır. 2023 yılında bildirilen 927 yeni opioid yakalamasından %24’ü karfentanil, %24’ü protonitazen, %23’ü metonitazen ve %20’si tramadol içermiştir. Yakalanan 22,0 kilogram maddenin %32’sini (7,0 kilogram) karfentanil oluşturmuş, onu %29 (6,4 kilogram) ile protonitazen ve %22 (4,8 kilogram) il tramadol izlemiştir. Yakalamaların çoğu Kuzey Avrupa’da gerçekleşmiş olup Estonya, Letonya ve Litvanya bunların %77’sini gerçekleştirmiş ve toplam ele geçirilen maddenin %76’sını (16,7 kilogram) yakalamıştır.
- 2023’te yaklaşık 22.000 eroin kullanma veya bulundurma suçu bildirilmiştir.
- 2023 yılında Avrupa Birliği’nde on dört eroin üretim tesisi ortadan kaldırılmıştır (Hollanda’da 10, Yunanistan’da 3 ve Fransa’da 1). Tüm konumlar, muhtemelen hem AB ülkelerine hem de AB dışı ülkelere ve özellikle Birleşik Krallık’a satışı yapılmak üzere eroin bloklarını kesme ve paketleme tesisleri olarak faaliyet gösteriyordu. Buna ek olarak Çekya belirlenmeyen 2 opioid tesisinin ortadan kaldırıldığını bildirmiştir.
Kaynak veriler
Bu sayfadaki infografik ve grafiklerin hazırlanmasında kullanılan veriler aşağıdadır.
Avrupa Uyuşturucu Raporu 2025 için tüm kaynak verileri (meta veriler ve metodolojik notlar dâhil olmak üzere) veri kataloğumuzda mevcuttur.
Bu sayfadaki infografikler, grafikler ve benzer ögelerin hazırlanmasında kullanılan bu verilerin bir alt kümesi aşağıda mevcuttur.
