Ανάληψη δράσης σήμερα, πρόβλεψη για το αύριο

Η παράνομη χρήση και η διακίνηση ναρκωτικών αποτελούν παγκόσμια προβλήματα που απειλούν την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών της ΕΕ. Η κατάσταση στον τομέα των ναρκωτικών είναι σήμερα ιδιαίτερα πολύπλοκη, καθώς ισχυρές ουσίες παράγονται, διακινούνται και πωλούνται σε πρωτοφανή κλίμακα. Ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου. Διασφαλίζουμε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη και ικανή να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που θέτει η κατάσταση στον τομέα των ναρκωτικών, σήμερα και στο μέλλον. Το έργο μας συμβάλλει στο να γίνουν οι δρόμοι της Ευρώπης ασφαλέστεροι και να σωθούν ζωές. 

Από τη βάση μας στην Πορτογαλία, επικουρούμε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη στην πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των απειλών που συνδέονται με τα ναρκωτικά. Εκδίδουμε προειδοποιήσεις για θέματα υγείας και ασφάλειας, καθώς και ενημερώσεις σχετικά με τους κινδύνους, ανταλλάσσουμε γνώσεις και συνιστούμε τεκμηριωμένες πολιτικές και δράσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων. Το σύνθημά μας είναι «Ανάληψη δράσης σήμερα, πρόβλεψη για το αύριο».

Στοιχεία

• Ιδρύθηκε επίσημα το 2024 σε αντικατάσταση του ΕΚΠΝΤ (βλ. Ο νέος Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά ξεκινά τις εργασίες του με ευρύτερη εντολή, Δελτίο Τύπου EUDA αριθ. 1/2024)
• Απασχολούμενοι: 119 (προβλέπεται να αυξηθούν σε 154 το 2027)
• Μέρος του δικτύου αποκεντρωμένων εξειδικευμένων Οργανισμών της ΕΕ
• Εκτελεστικός διευθύντρια: Lorraine Nolan (Ιρλανδία), από το 2026
• Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου: Franz Pietsch (Αυστρία), από το 2022
• Πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής: Marieke Liem (Κάτω Χώρες) (από το 2025)  

Αποστολή

Η γενική αποστολή μας είναι να ενισχύσουμε την ετοιμότητα της ΕΕ όσον αφορά τα ναρκωτικά μέσω τεσσάρων βασικών κατηγοριών διασυνδεδεμένων υπηρεσιών: πρόβλεψη, προειδοποίηση, αντίδραση και άντληση διδαγμάτων.

Πρόβλεψη

Προβλέπουμε τις μελλοντικές προκλήσεις που σχετίζονται με τα ναρκωτικά, εντοπίζοντας τις αναδυόμενες τάσεις και τις πιθανές απειλές. Τα ολοκληρωμένα σύνολα δεδομένων που έχουμε στη διάθεσή μας καθιστούν δυνατή την ενδελεχή ανάλυση των μακροπρόθεσμων προτύπων κατανάλωσης, ενώ πρωτοποριακές μέθοδοι και εργαλεία, όπως η ανάλυση λυμάτων, παρέχουν πληροφορίες σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σχετικά με τις τελευταίες αλλαγές. Βασιζόμενοι στην ανάλυση των στοιχείων προηγούμενων ετών και των τρεχουσών τάσεων, είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι για την αξιολόγηση των μελλοντικών εξελίξεων. Η διερεύνηση των προοπτικών βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου μας, καθώς μας επιτρέπει να προβλέπουμε πιθανά σενάρια και να παρέχουμε στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στα κράτη μέλη τις πληροφορίες που χρειάζονται για να λαμβάνουν μακρόπνοες αποφάσεις.

Προειδοποίηση

Το εδραιωμένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για τις νέες ψυχοδραστικές ουσίες εξακολουθεί να αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της ετοιμότητας της ΕΕ για τα ναρκωτικά. Επιπλέον, το νέο ευρωπαϊκό σύστημα προειδοποίησης για τα ναρκωτικά διευκολύνει την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών όταν προκύπτουν σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία, την κοινωνία, την ασφάλεια και την προστασία που σχετίζονται με τα ναρκωτικά. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι παρέχονται στα ενδιαφερόμενα μέρη ζωτικής σημασίας, επείγοντος χαρακτήρα και αξιοποιήσιμες πληροφορίες για την υποστήριξη τεκμηριωμένων μέτρων αντίδρασης. Συμπληρωματικά, το ευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης απειλών στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας ενισχύει την ικανότητα της ΕΕ να προβλέπει και να αντιδρά αποτελεσματικά σε αναδυόμενες απειλές. Τα συστήματα αυτά διαδραματίζουν από κοινού κρίσιμο ρόλο στη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και ασφάλειας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Αντίδραση

Βοηθούμε την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να ενισχύουν τα μέτρα αντίδρασής τους στο φαινόμενο των ναρκωτικών και να αντιδρούν ταχέως σε απειλές και προειδοποιήσεις που σχετίζονται με τα ναρκωτικά. Στο πλαίσιο αυτό, παρέχουμε επιστημονικά στοιχεία για τη λήψη αποφάσεων, επί παραδείγματι στοιχεία για νέες ψυχοδραστικές ουσίες. Με τα εργαλεία και την υποστήριξή μας, οι χώρες μπορούν να αναπτύξουν έγκαιρες παρεμβάσεις και να αξιολογήσουν τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των οικείων μέτρων αντίδρασης σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά πρότυπα. Συνδράμουμε τα κράτη μέλη στην εφαρμογή πρόσθετων διασφαλίσεων για τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών που σχετίζονται με τα ναρκωτικά και επηρεάζουν τους πολίτες της ΕΕ.

Άντληση διδαγμάτων

Διευκολύνουμε την ανταλλαγή γνώσεων και την άντληση διδαγμάτων σε επίπεδο ΕΕ για την υποστήριξη τεκμηριωμένων πολιτικών και παρεμβάσεων για τα ναρκωτικά. Στο επίκεντρο της αποστολής μας βρίσκεται ο εντοπισμός και ο καθορισμός βέλτιστων πρακτικών, καθώς και η προώθηση επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων και προτύπων ποιότητας σε τομείς όπως η πρόληψη, η θεραπεία και η μείωση των βλαβών. Οι προσπάθειές μας στηρίζουν τις χώρες στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση εθνικών στρατηγικών, πολιτικών και παρεμβάσεων. Μέσω της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και των δικτύων ─όπως το δίκτυο εγκληματολογικών και τοξικολογικών εργαστηρίων─ ενισχύουμε την επαγγελματική επάρκεια. Επιπλέον, επικουρούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη στον καθορισμό προτεραιοτήτων έρευνας και στη διαμόρφωση των προγραμμάτων της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία.

Αξίες

Τα μέλη του προσωπικού του EUDA είναι προσηλωμένα στην ΕΕ και στις γενικές αξίες της. Πιο συγκεκριμένα, τέσσερις βασικές αξίες καθοδηγούν το έργο μας:

• Επιστημονική αριστεία — προώθηση της τεκμηριωμένης γνώσης για την υποστήριξη της ορθής λήψης αποφάσεων και της έρευνας.
• Ακεραιότητα και αμεροληψία — εκτέλεση των εργασιών με επαγγελματισμό, αντικειμενικότητα, αμεροληψία, ανεξαρτησία και διαφάνεια.
• Εστίαση στους πελάτες και προσανατολισμός στις υπηρεσίες — πρόβλεψη των εξελισσόμενων αναγκών των πελατών και παραγωγή έγκαιρου και εξατομικευμένου υλικού για την πρόβλεψη νέων απειλών και την έγκριση τεκμηριωμένων πολιτικών.
• Αποδοτικότητα και βιωσιμότητα — προτεραιότητα σε δραστηριότητες που αποφέρουν αξία, σέβονται τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας και προωθούν την εταιρική βιωσιμότητα.

Προσωπικότητα

Ανεξάρτητη: Είμαστε ένα ανεξάρτητο και μοναδικό κέντρο αναφοράς για τα ναρκωτικά και ττην τοξικομανία στην Ευρώπη.

Έγκυρη: Είμαστε μια αξιόπιστη πηγή τεκμηριωμένων πληροφοριών και αναλύσεων, τις οποίες μοιραζόμαστε με τους πελάτες μας.

Διεπιστημονική: Η πολυπολιτισμική και πολυγλωσσική μας ομάδα περιλαμβάνει γιατρούς, πολιτικούς και κοινωνικούς επιστήμονες, στατιστικολόγους, νομικούς εμπειρογνώμονες, χημικούς, εγκληματολόγους και ειδικούς στους τομείς της επικοινωνίας, της διοίκησης και της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών.

Καινοτόμος: Χρησιμοποιώντας μια ευέλικτη προσέγγιση, αναπτύσσουμε προηγμένους δείκτες και πρωτοποριακές μεθόδους για την παρακολούθηση και την ταχεία αντίδραση σε αναδυόμενα ζητήματα ναρκωτικών. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους εταίρους μας, παρέχουμε ολοκληρωμένες αναλύσεις για την τεκμηρίωση της πολιτικής και των πρακτικών μέτρων σχετικά με τα ναρκωτικά.

Με επίκεντρο τον πελάτη: Συνεργαζόμαστε με ένα ευρύ φάσμα πελατών από το τοπικό έως το παγκόσμιο επίπεδο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και επαγγελματίες του τομέα των ναρκωτικών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, πανεπιστημιακοί, ερευνητές, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, άτομα που πάσχουν από προβλήματα ναρκωτικών και οι οικογένειές τους, καθώς και το ευρύ κοινό.

Ευρωπαϊκή: Είμαστε προσηλωμένοι στις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πιστεύουμε σε πολιτικές για τα ναρκωτικά που βασίζονται στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Διεθνής: Καίτοι επικεντρωνόμαστε κυρίως στην Ευρώπη, διαδραματίζουμε έναν ισχυρό διεθνή ρόλο. Στηρίζουμε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην πολιτική για τα ναρκωτικά και συνεργαζόμαστε ενεργά με χώρες και οργανισμούς σε άλλες περιοχές της υφηλίου.

Δίκτυο εθνικών εστιακών σημείων EUDA

Τα εθνικά εστιακά σημεία (ΕΕΣ) στα κράτη μέλη της ΕΕ, την Τουρκία και τη Νορβηγία είναι οι κύριοι πάροχοι των στοιχείων μας. Όλα μαζί συναπαρτίζουν το ευρωπαϊκό δίκτυο ενημέρωσης για τα ναρκωτικά και την τοξικομανία (το «δίκτυο Reitox»). Το δίκτυο αυτό διασφαλίζει μια ολοκληρωμένη και εναρμονισμένη προσέγγιση όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων για τα ναρκωτικά στην Ευρώπη. Ως αναπόσπαστο μέρος της διαχειριστικής δομής του Οργανισμού, τα ΕΕΣ εξουσιοδοτούνται να ενεργούν εντός των χωρών τους ως πρεσβευτές του EUDA, αποτελώντας τη διεπαφή με τους πελάτες σε εθνικό επίπεδο.

Διεθνής συνεργασία

Στο πλαίσιο της ισχυρής διεθνούς εντολής μας, παρακολουθούμε τις παγκόσμιες τάσεις στον τομέα των ναρκωτικών που ενδέχεται να αποτελέσουν απειλή για την Ευρώπη. Συνεργαζόμαστε με τρίτες χώρες, ιδίως υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες της ΕΕ, συνδράμοντάς τες στη δημιουργία εθνικών παρατηρητηρίων για τα ναρκωτικά και στην από κοινού υλοποίηση δραστηριοτήτων στους τομείς της συλλογής στοιχείων, της αξιολόγησης απειλών και της ανάπτυξης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Στηρίζουμε την ΕΕ και τα κράτη μέλη της με στοιχεία και αναλύσεις σε πολυμερή φόρουμ πολιτικής για τα ναρκωτικά και συνεργαζόμαστε με διεθνείς οργανισμούς για την ανάπτυξη τεκμηριωμένης πολιτικής για τα ναρκωτικά σε παγκόσμιο επίπεδο. 

Πελάτες

Με την πάροδο των ετών, ο Οργανισμός έχει εξελιχθεί, σε μεγάλο βαθμό, από πάροχος πληροφοριών σε έναν πιο προορατικό Οργανισμό προσανατολισμένο στην παροχή υπηρεσιών. Ο EUDA έχει τους ακόλουθους κύριους πελάτες:

• Θεσμικά όργανα της ΕΕ
• Εθνικοί φορείς λήψης αποφάσεων/υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής
• Επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ναρκωτικών
• Επιστήμονες και ερευνητές
• Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και, μεταξύ άλλων, οργανώσεις χρηστών ναρκωτικών και κοινοτήτων που επηρεάζονται από την κατανάλωση και την πώληση ναρκωτικών ή από την εγκληματικότητα που σχετίζεται με τα ναρκωτικά.

Διακυβέρνηση

Το διοικητικό συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων του Οργανισμού. Απαρτίζεται από έναν εκπρόσωπο από κάθε χώρα της ΕΕ, τη Νορβηγία και την Τουρκία, δύο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δύο ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που επιλέγονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Υποστηρίζεται από το εκτελεστικό συμβούλιο και την επιτροπή προϋπολογισμού. Ο εκτελεστικός διευθυντής του EUDA είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος του Οργανισμού και λογοδοτεί στο διοικητικό συμβούλιο.

Ο Οργανισμός επικεντρώνει το έργο του σε τομείς όπου μπορεί να προσφέρει τη μέγιστη προστιθέμενη αξία. Συμμορφώνεται με τους κανόνες ορθής διακυβέρνησης και τους κώδικες δεοντολογίας της ΕΕ, οι οποίοι ρυθμίζουν θέματα που κυμαίνονται από την ορθή διοικητική συμπεριφορά και τη διαφάνεια έως την προστασία των δεδομένων και την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων. Οι τακτικές εξωτερικές αξιολογήσεις παρέχουν έναν ανεξάρτητο έλεγχο των επιδόσεων του Οργανισμού.

Προϋπολογισμός

Ο EUDA βασίζεται στη χρηματοδότηση που παρέχεται μέσω του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (γραμμή προϋπολογισμού B3-441). Για το 2024, η συνεισφορά της ΕΕ ανέρχεται σε 32 131 775 EUR. Συμπεριλαμβανομένων των συνεισφορών της Τουρκίας και της Νορβηγίας, ο προϋπολογισμός ανέρχεται συνολικά σε 33 653 109 EUR. Χορηγούνται πρόσθετοι πόροι για έργα τεχνικής βοήθειας. 

Καινοτομία

Η καινοτομία είναι απαραίτητη προκειμένου ο EUDA να έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις επαναστατικές αλλαγές που συντελούνται όσον αφορά την έκταση και τη φύση του προβλήματος των ναρκωτικών αλλά και στον κόσμο στον οποίο ζούμε. Ως εκ τούτου, επιδιώκει δημιουργικές, διεπιστημονικές και συνεργατικές λύσεις για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων. Ο Οργανισμός έχει διευρύνει τις ικανότητες παρακολούθησης που διαθέτει συμπληρώνοντας τη συλλογή συνήθων στοιχείων με πληροφορίες από ένα διευρυνόμενο φάσμα τεχνολογικώς προηγμένων πηγών, οι οποίες παρέχουν πιο έγκαιρες και ολοκληρωμένες αναλύσεις. Σε μια εποχή κατά την οποία ο ψηφιακός μετασχηματισμός καθίσταται ζωτικής σημασίας για τους Οργανισμούς ώστε να προσφέρουν αξία στα ενδιαφερόμενα μέρη, ο Οργανισμός επιδιώκει τη χρήση νέων τεχνολογιών για τη βελτιστοποίηση των επιχειρησιακών και των επικοινωνιακών του δραστηριοτήτων.