Bugün harekete geçiyoruz, yarını öngörüyoruz

Yasa dışı uyuşturucu kullanımı ve kaçakçılığı, AB vatandaşlarının sağlığını ve güvenliğini tehdit eden küresel meselelerdir. Günümüzde uyuşturucu konusunda durum karmaşıktır; güçlü maddeler daha önce görülmemiş bir ölçekte üretilmekte, ticareti yapılmakta ve satılmaktadır. Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı (EUDA), bu fenomene yanıt vermede kritik bir rol oynamaktadır. AB’nin bugün ve gelecekte uyuşturucu sorununun getirdiği zorluklarla yüzleşmeye hazır olmasını ve üstesinden gelebilmesini sağlıyoruz. Çalışmalarımız Avrupa sokaklarını daha güvenli hâle getirmeye ve hayat kurtarmaya katkıda bulunuyor. 

Portekiz’deki merkezimizden AB kurumlarına ve Üye Devletlere uyuşturucuyla ilgili tehditleri öngörme ve bunlara etkili bir şekilde yanıt verme konusunda yardımcı oluyoruz. Sağlık ve güvenlik uyarıları ve risk iletişimleri yayınlıyor, bilgi paylaşımında bulunuyor ve sorunları etkili bir şekilde ele almak için kanıta dayalı politikalar ve eylemler öneriyoruz. Sloganımız “Bugün harekete geçiyoruz, yarını öngörüyoruz”.

Gerçekler

• Resmî olarak 2024 yılında EMCDDA’nın yerine kurulmuştur (bkz. Yeni Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı daha geniş yetkilerle çalışmaya başlıyor, Haber bülteni EUDA No 1/2024)
• Mevcut iş gücü: 119 (2027’de 154’e ulaşması planlanıyor)
• AB merkezî olmayan uzman ajanslar ağının bir parçası
• İcra Direktörü: Lorraine Nolan (İrlanda), 2026’dan beri
• Yönetim Kurulu Başkanı: Franz Pietsch (Avusturya), 2022’den beri
• Bilimsel Komite Başkanı: Marieke Liem (Hollanda)  (2025’ten beri)  

Misyon

Genel misyonumuz, birbiriyle bağlantılı dört temel hizmet kategorisi olan öngörmek, uyarmak, yanıt vermek ve öğrenmek aracılığıyla AB’nin uyuşturucu konusundaki hazırlığını güçlendirmektir.

Öngör

Ortaya çıkan eğilimleri ve potansiyel tehditleri belirleyerek uyuşturucuyla ilgili gelecekteki zorlukları öngörüyoruz. Kapsamlı veri setlerimiz uzun vadeli modellerin derinlemesine analiz edilmesine olanak sağlarken atık su analizi gibi son teknoloji yöntem ve araçlar en son değişimlere ilişkin neredeyse gerçek zamanlı içgörüler sunmaktadır. Geçmiş ve mevcut eğilimlerin analizine dayanarak gelecekteki gelişmeleri değerlendirmek için daha donanımlı hâle geliyoruz. Çalışmalarımızın merkezi olan feraset, olası senaryoları öngörmemize ve AB kurumlarını ve Üye Devletleri ileri görüşlü kararlar almak için ihtiyaç duydukları bilgilerle donatmamıza imkân tanır.

Uyar

Yeni psikoaktif maddelere ilişkin köklü AB Erken Uyarı Sistemi, AB’nin uyuşturucu konusundaki hazırlığının temel bir özelliği olmaya devam etmektedir. Ek olarak yeni Avrupa Uyuşturucu Uyarı Sistemimiz, uyuşturucuyla ilgili ciddi sağlık, sosyal, emniyet ve güvenlik riskleri ortaya çıktığında hızlı bilgi alışverişini kolaylaştırmaktadır. Bu, ilgili paydaşlara kanıta dayalı müdahaleleri desteklemek için hayati, zamana duyarlı, eyleme geçirilebilir bilgiler sunulmasını sağlar. Bunu tamamlayıcı nitelikteki Avrupa Sağlık ve Güvenlik Tehdit Değerlendirme Sistemimiz, AB’nin ortaya çıkan tehditleri etkili bir şekilde öngörme ve bunlara yanıt verme kapasitesini artırmaktadır. Bu sistemler bir araya geldiğinde AB genelinde halk sağlığı ve güvenliğinin korunmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Yanıt Ver

AB ve Üye Devletlerinin uyuşturucu olgusuna karşı müdahalelerini güçlendirmelerine ve uyuşturucuyla ilgili tehdit ve uyarılara hızla yanıt vermelerine yardımcı oluyoruz. Bu noktada yeni psikoaktif maddeler gibi karar verme konusunda bilimsel kanıtlar sunuyoruz. Araçlarımız ve desteğimizle ülkeler erken müdahaleler geliştirebiliyor ve müdahalelerinin kullanılabilirliğini ve kalitesini en son bilimsel standartlar doğrultusunda değerlendirebiliyor. Üye Devletlere, AB vatandaşlarını etkileyen uyuşturucuya bağlı zararları azaltmak için ek önlemlerin uygulanmasında yardımcı oluyoruz.

Öğren

Kanıta dayalı uyuşturucu politikalarını ve müdahalelerini desteklemek için AB çapında bilgi alışverişini ve öğrenmeyi kolaylaştırıyoruz. Misyonumuzun merkezinde en iyi uygulamaların belirlenmesi ve tanımlanması ile önleme, tedavi ve zarar azaltımı gibi alanlarda bilime dayalı müdahalelerin ve kalite standartlarının teşvik edilmesi yer almaktadır. Çabalarımız, ülkeleri kapasite geliştirmede ve ulusal stratejiler, politikalar ve müdahalelerin tasarlanması ve değerlendirilmesi konusunda desteklemektedir. Eğitim, öğretim ve adli ve toksikolojik laboratuvarlar ağı gibi ağlar aracılığıyla mesleki yeterliliği artırıyoruz. Ayrıca Avrupa Komisyonu ve Üye Devletlere araştırma önceliklerinin belirlenmesinde ve araştırma ile inovasyona yönelik AB programlarının şekillendirilmesinde yardımcı oluyoruz.

Değerler

EUDA çalışanları AB’ye ve AB’nin genel değerlerine bağlıdır. Daha spesifik anlamda dört temel değer çalışmalarımıza rehberlik etmektedir:

• Bilimsel mükemmellik - sağlam karar alma ve araştırma süreçlerini desteklemek için kanıta dayalı bilginin artırılması.
• Dürüstlük ve tarafsızlık - profesyonel, objektif, tarafsız, bağımsız ve şeffaf bir şekilde çalışmak.
• Danışan odaklılık ve hizmet odaklılık - danışanların değişen ihtiyaçlarını öngörmek ve yeni tehditleri tahmin etmeye ve bilinçli politikalar benimsemeye yardımcı olmak için zamanında ve özel materyaller üretmek.
• Verimlilik ve sürdürülebilirlik - değer sağlayan, maliyet etkinliğini gözeten ve kurumsal sürdürülebilirliği teşvik eden faaliyetlere öncelik vermek.

Kişilik

Bağımsız: Avrupa’da uyuşturucu ve uyuşturucu bağımlılığı konusunda bağımsız ve benzersiz bir referans merkeziyiz.

Güvenilir: Danışanlarımızla paylaştığımız bilgi ve analizler açısından güvenilir bir kanıta dayalı kaynağız.

Multidisipliner: Çok kültürlü ve çok dilli ekibimizde tıp doktorları, siyaset ve sosyal bilimciler, istatistikçiler, hukuk uzmanları, kimyagerler, kriminologlar ve iletişim, yönetim ve bilgi ve iletişim teknolojisi uzmanları yer almaktadır.

Yenilikçi: Çevik bir yaklaşım kullanarak, ortaya çıkan uyuşturucu sorunlarını izlemek ve bunlara hızla yanıt vermek için öncü göstergeler ve öncü yöntemler geliştiriyoruz. Ortaklarımızla birlikte yaratım yoluyla uyuşturucu politikası ve uygulamaları hakkında bilgi sunmak için kapsamlı analizler sağlıyoruz.

Danışan odaklı: Yerelden küresel seviyeye kadar geniş bir danışan yelpazesiyle etkileşimde bulunuyoruz. Bunlar arasında uyuşturucu alanında çalışan Avrupalı ve ulusal politika yapıcılar ve uygulayıcılar, akademisyenler, araştırmacılar, sivil toplum kuruluşları, uyuşturucu sorunlarından etkilenen kişiler ve bu kişilerin aileleri ile genel kamuoyu yer almaktadır.

Avrupalı: Avrupa Birliği’nin insan onuru, özgürlük, demokrasi, eşitlik, hukukun üstünlüğü ve insan hakları şeklindeki temel değerlerine bağlıyız. Temel haklara saygıyı esas alan uyuşturucu politikalarına inanıyoruz.

Uluslararası: Öncelikli olarak Avrupa odaklı olmakla birlikte güçlü bir uluslararası rolümüz var. Uyuşturucu politikası konusunda AB kurumlarını destekliyor ve dünyanın diğer bölgelerindeki ülke ve kuruluşlarla aktif bir şekilde ilişki kuruyoruz.

EUDA ulusal odak noktaları ağı

AB Üye Devletleri, Türkiye ve Norveç’teki ulusal odak noktaları (NFP’ler) birincil veri sağlayıcılarımızdır. Bunlar bir araya gelerek Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı Bilgi Ağı’nı (Reitox ağı) oluştururlar. Bu ağ, Avrupa’daki uyuşturucuların raporlanmasında kapsamlı ve uyumlu bir yaklaşım sağlar. Ajansın yönetim yapısının ayrılmaz bir parçası olan NFP’ler, kendi ülkelerinde EUDA elçileri olarak yetkilendirilmiştir ve ulusal düzeyde danışanlarla arayüzü oluştururlar.

Uluslararası iş birliği

Güçlü uluslararası yetkimizle, Avrupa’ya tehdit oluşturabilecek küresel uyuşturucu eğilimlerini izliyoruz. Başta AB’ye aday ve potansiyel aday ülkeler olmak üzere üçüncü ülkelerle iş birliği yapıyor, ulusal uyuşturucu gözlemevlerinin kurulmasında onlara eşlik ediyor ve veri toplama, tehdit değerlendirme ve erken uyarı sistemleri alanlarında ortak çalışmalar yürütüyoruz. AB’yi ve Üye Devletleri çok taraflı uyuşturucu politikası forumlarında veri ve analizlerle destekliyor ve kanıta dayalı küresel uyuşturucu politikasının geliştirilmesinde uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapıyoruz. 

Danışanlar

Yıllar geçtikçe ajans, büyük ölçüde bir bilgi sağlayıcıdan daha proaktif bir hizmet odaklı ajansa dönüşmüştür. EUDA’nın ana danışanları aşağıdaki gibidir:

• AB kurumları
• Ulusal karar alıcılar/politika yapıcılar
• İlaç alanında çalışan profesyoneller
• Bilim insanları ve araştırmacılar
• Uyuşturucu kullanan kişilerin ve uyuşturucu tüketimi ile satışından veya uyuşturucuyla ilgili suçlardan etkilenen toplulukların örgütleri de dâhil olmak üzere sivil toplum kuruluşları.

Yönetişim

Yönetim Kurulu, ajansın ana karar alma organıdır. Her AB ülkesinden, Norveç ve Türkiye’den birer temsilci, Avrupa Komisyonu’ndan iki temsilci ve Avrupa Parlamentosu tarafından seçilen iki bağımsız uzman bulunmaktadır. Yönetim Kurulu, bir Yürütme Kurulu ve bir Bütçe Komitesi tarafından desteklenmektedir. EUDA İcra Direktörü, ajansın yasal temsilcisidir ve Yönetim Kuruluna karşı sorumludur.

Ajans, çalışmalarını maksimum katma değer sağlayabileceği yerlerde yoğunlaştırmaktadır. İyi idari davranış ve şeffaflıktan veri koruma ve çıkar çatışmalarından kaçınmaya kadar AB iyi yönetişim kurallarına ve davranış kurallarına uymaktadır. Düzenli dış değerlendirmeler, ajansın performansının bağımsız bir şekilde kontrol edilmesini sağlamaktadır.

Bütçe

EUDA, Avrupa Birliği’nin genel bütçesi aracılığıyla sağlanan finansmana bağlıdır (bütçe hattı B3-441). 2024 yılı için AB katkısı 32 131 775 EUR’dur. Türkiye ve Norveç’in katkılarıyla birlikte bütçe toplam 33 653 109 EUR’dur. Teknik yardım projeleri için ek fonlar alınmaktadır. 

İnovasyon

EUDA’nın uyuşturucu sorununun kapsamı ve doğası ile içinde yaşadığımız dünyada meydana gelen devrim niteliğindeki değişikliklere ayak uydurabilmesi için inovasyon şarttır. Bu nedenle karşılaştığı çağdaş zorluklar için yaratıcı, disiplinler arası ve iş birlikçi çözümler arar. Rutin veri toplamayı, genişleyen bir dizi öncü kaynaktan gelen bilgilerle tamamlayarak izleme kapasitesini genişletmiş, daha güncel ve kapsamlı analizler sağlamıştır. Dijital dönüşümün kurumların paydaşlarına değer sunması için hayati önem taşıdığı bir dönemde ajans, iş optimizasyonu ve iletişim için yeni teknolojilerin kullanımını takip etmektedir.