Συνθετικά διεγερτικά – η τρέχουσα κατάσταση στην Ευρώπη (Ευρωπαϊκή έκθεση για τα ναρκωτικά 2024)

Η αμφεταμίνη, η μεθαμφεταμίνη και, πιο πρόσφατα, οι συνθετικές καθινόνες είναι όλα συνθετικά διεγερτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος που διατίθενται στην αγορά ναρκωτικών στην Ευρώπη. Σε αυτήν τη σελίδα, μπορείτε να βρείτε την πιο πρόσφατη ανάλυση της κατάστασης των συνθετικών διεγερτικών στην Ευρώπη, όπως, μεταξύ άλλων, της επικράτησης της χρήσης, της ζήτησης θεραπείας, των κατασχέσεων, της τιμής, της καθαρότητας και των βλαβών.

Η σελίδα αυτή αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής έκθεσης για τα ναρκωτικά 2023, της ετήσιας επισκόπησης του EMCDDA σχετικά με την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ευρώπη.

Table of contents/Search

Table of contents/Search

Search within the book

Operator

Any match

Exact term match only

Select any filter and click on Search to see results

Close

Τελευταία επικαιροποίηση: 11 Ιουνίου 2024

Διαφοροποίηση στους τρόπους διάθεσης και χρήσης διεγερτικών ουσιών

Η αμφεταμίνη, η μεθαμφεταμίνη και οι συνθετικές καθινόνες είναι όλα συνθετικά διεγερτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος που διατίθενται στην αγορά παράνομων ναρκωτικών ουσιών στην Ευρώπη. Ιστορικά, η αμφεταμίνη ήταν πάντα η πλέον χρησιμοποιούμενη ουσία, ενώ η διαθεσιμότητα και η χρήση της μεθαμφεταμίνης και των συνθετικών καθινονών ήταν πιο περιορισμένες στις περισσότερες χώρες. Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι τα πρότυπα διάθεσης και χρήσης συνθετικών διεγερτικών διαφοροποιούνται. Αυτό εν μέρει οφείλεται στο ότι οι τάσεις στην παραγωγή συνθετικών ναρκωτικών μπορεί να είναι εξαιρετικά δυναμικές και οι καταναλωτές ενδέχεται να θεωρούν ότι οι διάφορες διεγερτικές ουσίες είναι παρόμοιες ως προς την επίδρασή τους και είναι πρόθυμοι να δοκιμάσουν νέα προϊόντα με βάση τη διαθεσιμότητά τους στην αγορά. Εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με τις αυξημένες απειλές για την υγεία και τα κοινωνικά προβλήματα που μπορεί να συνδέονται με την ευρύτερη διαθεσιμότητα και χρήση αυτών των ουσιών. Ταυτόχρονα, τα υφιστάμενα εργαλεία πληροφόρησης σε γενικές γραμμές δεν είναι καλά σχεδιασμένα για την παρακολούθηση των τάσεων ως προς την χρήση ή των συναφών προβλημάτων που συνδέονται με τα μεταβαλλόμενα πρότυπα χρήσης συνθετικών διεγερτικών, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να μην εντοπίζουμε εγκαίρως σημαντικές αλλαγές στον τομέα αυτό. Ως εκ τούτου, η βελτίωση της ικανότητάς μας να παρακολουθούμε και να αντιδρούμε ταχύτερα στις εξελίξεις σε ό,τι αφορά τη χρήση συνθετικών ναρκωτικών εν γένει εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα.

Κατανόηση των κινδύνων για την υγεία που συνδέονται με τη χρήση διεγερτικών

Η μεθαμφεταμίνη και οι συνθετικές καθινόνες είναι χημικά παρόμοιες με την αμφεταμίνη, αλλά όχι απαραίτητα ισοδύναμες όσον αφορά τον κίνδυνο που εγκυμονούν για τη δημόσια υγεία. Η ευρύτερη χρήση συνθετικών καθινονών, για παράδειγμα, αποτελεί μια σχετικά νέα εξέλιξη και, επί του παρόντος, δεν διαθέτουμε ισχυρή βάση τεκμηρίωσης ώστε να κατανοήσουμε τους πιθανούς κινδύνους αυτού του φαινομένου για την υγεία ή για το τι θα μπορούσε να συνιστά κατάλληλη παρέμβαση. Η μεθαμφεταμίνη διατίθεται σε μορφές υψηλής καθαρότητας που μπορούν να καπνίζονται, και υπάρχουν ιδιαίτερες ανησυχίες για την υγεία που σχετίζονται με τη χρήση αυτού του ναρκωτικού με τον συγκεκριμένο τρόπο. Όλες αυτές οι ουσίες μπορεί επίσης να διατίθενται ως σκόνες ή χάπια με παρόμοια εμφάνιση, γεγονός που σημαίνει ότι οι καταναλωτές μπορεί να μην γνωρίζουν ποιο συγκεκριμένο διεγερτικό ή μείγμα ουσιών μπορεί να καταναλώνουν. Από τις εκθέσεις των υπηρεσιών ανάλυσης ναρκωτικών ουσιών σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ μεταξύ 2022 και 2023, καθώς και στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ, προκύπτει ότι συνθετικές καθινόνες μπορεί επίσης να υπάρχουν και σε προϊόντα MDMA, ένδειξη καταχρηστικής πώλησης και νόθευσης. Αυτό σημαίνει ότι οι εγκληματολογικές και τοξικολογικές αναλύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την κατανόηση τόσο των τάσεων κατανάλωσης όσο και της φύσης και της κλίμακας των δυσμενών επιδράσεων στην υγεία που συνδέονται με τη χρήση των εν λόγω ουσιών.

Μια γενικότερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι όλα τα διεγερτικά που εξετάζονται στο παρόν έγγραφο συνδέονται επίσης, σε κάποιο βαθμό, με συμπεριφορές που μπορεί να ενέχουν κινδύνους για την υγεία. Στους εν λόγω κινδύνους περιλαμβάνεται ο κίνδυνος υπερβολικής δόσης, τα οξέα και χρόνια προβλήματα ψυχικής υγείας και οι μολυσματικές ασθένειες. Σε ορισμένους πληθυσμούς έχουν επίσης καταγραφεί προβληματικές και εντατικές μορφές χρήσης διεγερτικών, όπως ο συνδυασμός της χρήσης ναρκωτικών υψηλού κινδύνου και επικίνδυνων σεξουαλικών συμπεριφορών, γνωστές ως "chemsex". Ιδιαίτερες ανησυχίες εκφράζονται επίσης σχετικά με την ενέσιμη χρήση διεγερτικών, η οποία έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο μετάδοσης του ιού HIV. Αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί από τη συχνότερη χρήση, την κοινή χρήση ενέσιμου υλικού και τις επικίνδυνες σεξουαλικές συμπεριφορές μεταξύ των ατόμων που κάνουν ενέσιμη χρήση διεγερτικών.

Την τελευταία δεκαετία, 7 ευρωπαϊκές πόλεις, σε 6 χώρες, ανέφεραν τοπικές επιδημικές εξάρσεις HIV που σχετίζονται με την ενέσιμη χρήση διεγερτικών ουσιών, κυρίως μεταξύ περιθωριοποιημένων ατόμων που κάνουν ενέσιμη χρήση ναρκωτικών σε δημόσιους χώρους (βλ. Λοιμώδη νοσήματα που συνδέονται με τα ναρκωτικά - η τρέχουσα κατάσταση στην Ευρώπη). Οι αναλύσεις καταλοίπων συρίγγων που διενεργήθηκαν από το δίκτυο ESCAPE μεταξύ 2022 και 2023 επιβεβαιώνουν την παρουσία διεγερτικών ουσιών, όπως αμφεταμίνη και συνθετικές καθινόνες, σε πολλούς δημόσιους χώρους ενέσιμης χρήσης ναρκωτικών. Οι εκθέσεις από το δίκτυο παρατηρητηρίων νοσηρότητας του Euro-DEN Plus σε όλη την Ευρώπη το 2022 υπογραμμίζουν τη συνεχή παρουσία συνθετικών διεγερτικών σε περιστατικά οξείας τοξικότητας συνδεόμενης με χρήση ναρκωτικών στα τμήματα επειγόντων περιστατικών.

Η παραγωγή και διακίνηση μεθαμφεταμίνης καταδεικνύουν κίνδυνο αύξησης της χρήσης στην Ευρώπη

Ενώ η μεθαμφεταμίνη είναι ένα συνθετικό διεγερτικό που χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά και παρατηρείται λιγότερο στα διαθέσιμα δεδομένα, εξακολουθούν να προκύπτουν ενδείξεις ότι η παραγωγή της αυξάνεται στην Ευρώπη. Ιστορικά, η χρήση αυτού του φαρμάκου παρατηρείται συχνότερα στην Τσεχία και τη Σλοβακία και, πιο πρόσφατα, σε ορισμένες γειτονικές χώρες. Σήμερα, ωστόσο, παρατηρείται σε περισσότερες χώρες, αν και η συνολική επικράτηση της χρήσης φαίνεται να παραμένει χαμηλή στις περισσότερες χώρες. Τα στοιχεία από την ανάλυση λυμάτων, παρότι δεν αντιπροσωπεύουν τον γενικό πληθυσμό, υποδεικνύουν ότι στις 15 από τις 67 ευρωπαϊκές πόλεις που διαθέτουν στοιχεία για το 2022 και το 2023 καταγράφηκε αύξηση των καταλοίπων μεθαμφεταμίνης.

Τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την παραγωγή και τη διακίνηση αυτών των διεγερτικών αποκαλύπτουν τη μεταβαλλόμενη δυναμική του παράνομου εμπορίου διεγερτικών. Το 2022 αναφέρθηκε η εξάρθρωση 108 εργαστηρίων παραγωγής αμφεταμίνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (119 το 2021). Μετά από μια φθίνουσα τάση μετά την κορύφωση του 2020 (22,3 τόνοι), η ποσότητα της ναρκωτικής ουσίας που κατασχέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμεινε σταθερή στους 7 τόνους περίπου μεταξύ 2021 και 2022. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι αυτή η μείωση των κατασχεθεισών ποσοτήτων μπορεί να είναι ενδεικτική της μείωσης της παραγωγής, η οποία ενδεχομένως οφείλεται στη στροφή των παραγωγών σε άλλα διεγερτικά, όπως η μεθαμφεταμίνη, που μπορεί να είναι ιδιαίτερα κερδοφόρα όταν διακινούνται σε αγορές εκτός ΕΕ. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η ποσότητα μεθαμφεταμίνης που κατασχέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμεινε σχετικά σταθερή μεταξύ του 2021 και του 2022 σε περίπου 1,4 τόνους, μετά από μείωση που παρατηρήθηκε σε σχέση με την κορύφωση του 2019 (2,3 τόνοι) λόγω των μεγάλων εισαγωγών από το Μεξικό. Ο αριθμός των εγκαταστάσεων παραγωγής μεθαμφεταμίνης που αναφέρθηκε ότι εξαρθρώθηκε μειώθηκε ελαφρώς το 2022, γεγονός που αντικατοπτρίζει πιθανώς το γεγονός ότι, ενώ εντοπίζονται εγκαταστάσεις μεγάλης παραγωγικής ικανότητας, οι περισσότερες είναι μικρής κλίμακας, ενώ ο αριθμός των ανιχνευθέντων περιστατικών παρουσιάζει διακυμάνσεις ετησίως. Η ποσότητα των κατασχεθέντων γλυκιδικών παραγώγων BMK, της πρόδρομης ουσίας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή μεθαμφεταμίνης μεγάλης κλίμακας, αυξήθηκε το 2022, ενώ κατασχέθηκαν επίσης νέες εναλλακτικές χημικές ουσίες για την παραγωγή BMK (βλ. Δεδομένα της αγοράς συνθετικών διεγερτικών, στη συνέχεια). Οι αυξημένες ποσότητες πρόδρομων ουσιών μεθαμφεταμίνης και των συναφών χημικών ουσιών που κατασχέθηκαν στην Ευρώπη αντικατοπτρίζουν τη σημαντική σε παγκόσμιο επίπεδο ικανότητα των ομάδων παραγωγής συνθετικών ναρκωτικών στην περιοχή, ενώ η ουσία εξακολουθεί να εξάγεται κυρίως σε αγορές εκτός ΕΕ. Τα προβλήματα σχετικά με τη διαθεσιμότητα δεδομένων σημαίνουν ότι απαιτείται προσοχή κατά την ερμηνεία των διαθέσιμων πληροφοριών, και απαιτούνται περισσότερες ενέργειες για την παρακολούθηση των τάσεων παραγωγής και την ανάλυση των επιπτώσεών τους τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την ασφάλεια. Η Τουρκία ανέφερε ότι κατασχέθηκε πρωτοφανής ποσότητα μεθαμφεταμίνης το 2022 (σχεδόν 16 τόνοι). Ένας από τους λόγους που συνέβαλαν σε αυτό είναι η πιθανή αύξηση της διακίνησης μεθαμφεταμίνης από το Αφγανιστάν μέσω των καθιερωμένων οδών διακίνησης ηρωίνης προς την Ευρώπη. Εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα σε ό,τι αφορά την καλύτερη κατανόηση των ροών διακίνησης μεθαμφεταμίνης και των αλλαγών που συντελούνται στο Αφγανιστάν. Επίσης, η εν λόγω ουσία αποτέλεσε στόχο των πρόσφατων μέτρων που έλαβαν οι Ταλιμπάν για τη μείωση της παραγωγής ναρκωτικών στη χώρα.

Οι συνθετικές καθινόνες δημιουργούν όλο και μεγαλύτερες προκλήσεις

Σύμφωνα με τις εκθέσεις, μεγάλα φορτία συνθετικών καθινονών διακινούνται ολοένα και περισσότερο στην Ευρώπη προερχόμενα από την Ινδία. Ταυτόχρονα, συνθετικές καθινόνες παράγονται και στην Ευρώπη, ιδίως στην Πολωνία, όπου το 2022 αναφέρθηκε ότι εξαρθρώθηκαν 23 εργαστήρια, ενώ κατασχέθηκαν 355 κιλά πρόδρομων ουσιών. Λαμβάνοντας υπόψη τις ποσότητες των πρόδρομων χημικών ουσιών και των μη ρυθμιζόμενων εναλλακτικών χημικών ουσιών που κατασχέθηκαν, ενδέχεται να πρόκειται για παραγωγή μεγάλης κλίμακας τόσο για την ευρωπαϊκή αγορά όσο και για άλλες αγορές.

Συνοψίζοντας, καθώς η χρήση παράνομων διεγερτικών μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από προβλήματα υγείας, οι ουσίες αυτές εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση για τις προσπάθειες παρακολούθησης, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους παρόχους υπηρεσιών στην Ευρώπη. Η συχνότερη ενέσιμη χρήση διεγερτικών ουσιών και οι δυνητικά πολύ πιο σοβαρές επιπλοκές για την υγεία από την ενέσιμη χρήση και το κάπνισμα μεθαμφεταμίνης σημαίνουν ότι οποιαδήποτε αύξηση της κατανάλωσης, ιδίως μεταξύ ευάλωτων ομάδων, θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση για τις υπηρεσίες υγείας έκτακτης ανάγκης και τις υπηρεσίες μείωσης της βλάβης.

Βασικά στοιχεία και τάσεις

Επικράτηση και πρότυπα χρήσης συνθετικών διεγερτικών ουσιών

• Οι έρευνες οι οποίες ομαδοποιούν την αμφεταμίνη και τη μεθαμφεταμίνη σε μία κατηγορία και διεξήχθησαν από 24 χώρες της ΕΕ μεταξύ 2017 και 2023 δείχνουν ότι 1,5 εκατομμύριο νέοι ενήλικες (15 έως 34 ετών) έκαναν χρήση αμφεταμινών κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους (1,5 % αυτής της ηλικιακής ομάδας). Από τις 12 χώρες που διεξήγαγαν έρευνες από το 2020 και αναφέρουν διαστήματα εμπιστοσύνης, 2 ανέφεραν υψηλότερες εκτιμήσεις το τελευταίο έτος σε σχέση με την προηγούμενη συγκριτική έρευνά τους και 10 διατήρησαν τις εκτιμήσεις τους αμετάβλητες (βλ. Γράφημα 4.1 για τα πιο πρόσφατα στοιχεία της έρευνας).
• Οι εκτιμήσεις για την υψηλού κινδύνου χρήση της μεθαμφεταμίνης ποικίλλουν μεταξύ των χωρών και κυμαίνονται από 0,37 ανά 1 000 κατοίκους (που αντιστοιχούν σε 225 χρήστες υψηλού κινδύνου) στην Κύπρο έως 5,22 ανά 1 000 (34 700 χρήστες υψηλού κινδύνου) στην Τσεχία και 2,9 ανά 1 000 (10 624 χρήστες υψηλού κινδύνου) στη Σλοβακία.
• Στην ευρωπαϊκή διαδικτυακή έρευνα για τα ναρκωτικά του 2021, μια μη αντιπροσωπευτική έρευνα σε άτομα που κάνουν χρήση ναρκωτικών, το 4 % των ερωτηθέντων ανέφερε ότι έκανε χρήση συνθετικών καθινονών τους τελευταίους 12 μήνες.

• Από τις 65 πόλεις οι οποίες διαθέτουν στοιχεία για κατάλοιπα αμφεταμίνης στα αστικά λύματα το 2022 και το 2023, 26 ανέφεραν αύξηση, 13 σταθερή κατάσταση και 26 μείωση (Γράφημα 4.2).

• Από τις 67 πόλεις οι οποίες διαθέτουν στοιχεία για τα κατάλοιπα μεθαμφεταμίνης στα αστικά λύματα το 2022 και το 2023, 15 ανέφεραν αύξηση, 13 σταθερή κατάσταση και 39 μείωση (Γράφημα 4.3).

Εισαγωγή σε θεραπεία για συνθετικά διεγερτικά

• Εκτιμάται ότι σχεδόν 10 000 χρήστες εισήχθησαν σε εξειδικευμένα κέντρα θεραπείας ουσιοεξάρτησης στην Ευρώπη το 2022, αναφέροντας ως κύρια ουσία χρήσης την αμφεταμίνη, ενώ περίπου οι μισοί (4 800) εξ αυτών ξεκίνησαν θεραπεία για πρώτη φορά (Γράφημα 4.4).
• Το 2022 ή το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία, οι χρήστες αμφεταμίνης ή μεθαμφεταμίνης αντιπροσώπευαν τουλάχιστον το 15 % των χρηστών που εισήχθησαν σε θεραπεία για πρώτη φορά στη Βουλγαρία, την Τσεχία, την Εσθονία, τη Λετονία, την Πολωνία, τη Σλοβακία, τη Φινλανδία και την Τουρκία.

• Οι περισσότεροι χρήστες σε θεραπεία που δηλώνουν τη μεθαμφεταμίνη ως κύρια ουσία προβληματικής χρήσης συγκεντρώνονται στην Τσεχία, τη Γερμανία, τη Σλοβακία και την Τουρκία, χώρες οι οποίες από κοινού αντιπροσωπεύουν το 92 % των εκτιμώμενων 12 000 χρηστών μεθαμφεταμίνης που εισήχθησαν σε θεραπεία το 2022, εκ των οποίων οι 6 400 για πρώτη φορά (Γράφημα 4.5). Επιπλέον, στις αίθουσες επιτηρούμενης χρήσης ναρκωτικών στην Αθήνα και τη Βαρκελώνη καταγράφηκε αύξηση του αριθμού των χρηστών κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2022 που ανέφεραν ότι κάπνισαν μεθαμφεταμίνη.

• Τα διαθέσιμα στοιχεία από τις χώρες που αναφέρουν χρήστες που ξεκινούν θεραπεία για συνθετικές καθινόνες δείχνουν αύξηση από 457 χρήστες το 2016 σε 1 207 χρήστες το 2022, το 90 % των οποίων αντιστοιχεί στη Γαλλία (416 χρήστες, στοιχεία για το 2021), την Πολωνία (306 χρήστες), την Ισπανία (225 χρήστες, στοιχεία για το 2021) και το Βέλγιο (145 χρήστες) (Γράφημα 4.6). Το ποσοστό των χρηστών που εισήχθησαν σε θεραπεία για συνθετικές καθινόνες σε σχέση με το σύνολο των εισαχθέντων σε θεραπεία που δηλώνουν διεγερτικές ουσίες -πλην κοκαΐνης- ως κύρια ουσία χρήσης, αυξήθηκε από 4 % που ήταν το 2016 σε 8 % το 2022.

Ενέσιμη χρήση συνθετικών διεγερτικών

• Η ενέσιμη χρήση αναφέρεται ως η συνήθης οδός χορήγησης από τα άτομα που εισήχθησαν σε θεραπεία δηλώνοντας την αμφεταμίνη ως κύρια ναρκωτική ουσία σε αρκετές χώρες, μεταξύ άλλων τη Φινλανδία (78 %), την Εσθονία (71%), τη Σουηδία (65 %) και τη Λετονία (42 %).
• Περίπου το 6 % των χρηστών αμφεταμίνης που εισήχθησαν σε θεραπεία στην Ευρώπη το 2022, ή το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία, ανέφεραν την ενέσιμη χρήση ως κύρια οδό χορήγησης, ενώ το 68 % ανέφερε την εισπνοή από τη μύτη, το 9 % το κάπνισμα και το 17 % τη χρήση της ναρκωτικής ουσίας από το στόμα. Το 65 % των εισαχθέντων σε θεραπεία αφορά τέσσερεις χώρες: το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Πολωνία και την Ισπανία.
• Από την ανάλυση 1 849 χρησιμοποιημένων συρίγγων που διενήργησε το δίκτυο ESCAPE σε 12 πόλεις 11 κρατών μελών της ΕΕ μεταξύ 2021 και 2022 διαπιστώθηκε ότι, συνολικά, το ένα τρίτο των συρίγγων περιείχε κατάλοιπα δύο ή περισσοτέρων κατηγοριών ναρκωτικών. Ο πιο συχνός συνδυασμός ήταν ένα διεγερτικό και ένα οπιοειδές. Συνθετικές καθινόνες βρέθηκαν σε χρησιμοποιημένες σύριγγες που συλλέχθηκαν στο Παρίσι (89 %), στη Βουδαπέστη (34 %), στο Ελσίνκι (23 %) και στο Ταλίν (19 %). Οι συνθετικές καθινόνες 3-MMC και 3-CMC ανιχνεύθηκαν στο Παρίσι, το Δουβλίνο (μόνο 3-MMC) και την Πράγα (μόνο 3-CMC).

Βλάβες που σχετίζονται με τη χρήση συνθετικών διεγερτικών

• Το 2022, η αμφεταμίνη ήταν η πέμπτη πιο διαδεδομένη ουσία που αναφέρθηκε από 20 νοσοκομεία του δικτύου Euro-DEN Plus σε 15 χώρες της ΕΕ και τη Νορβηγία. Βρέθηκε στο 9 % (566) των περιστατικών οξείας τοξικότητας.
• Η μεθαμφεταμίνη ήταν η δωδέκατη πιο διαδεδομένη ουσία που αναφέρθηκε από τα νοσοκομεία του δικτύου Euro-DEN Plus το 2022, καθώς ανιχνεύθηκε σε 2,1% (135) των περιστατικών οξείας τοξικότητας συνδεόμενης με χρήση ναρκωτικών (2,6 % το 2021).
• Το 2022, η συνθετική καθινόνη 3-MMC ευθυνόταν για 38 περιστατικά οξείας τοξικότητας συνδεόμενης με χρήση ναρκωτικών σε 6 νοσοκομεία του Euro-DEN Plus (68 το 2021 σε 5 νοσοκομεία).
• Από τις 20 χώρες για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα μεταθανάτια δεδομένα για το 2022, 18 ανέφεραν 1 030 θανάτους οφειλόμενους στα ναρκωτικά λόγω χρήσης αμφεταμινών (1 073 το 2 021 σε 23 χώρες) — μεταθανάτια ευρήματα που ομαδοποιούν την αμφεταμίνη και τη μεθαμφεταμίνη σε μία κατηγορία.
• Στις 6 χώρες της ΕΕ που ανέφεραν θανάτους οφειλόμενους σε ναρκωτικά και σχετίζονται με συνθετικές καθινόνες και για τα δύο έτη, ο αριθμός των περιστατικών αυξήθηκε από 18 το 2021 σε 27 το 2022.

Δεδομένα της αγοράς συνθετικών διεγερτικών

• Το 2022, τα κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν 31 000 κατασχέσεις αμφεταμίνης, που αντιστοιχούν σε 7,1 τόνους (7 τόνοι το 2021) (Γράφημα 4.7). Η Τουρκία κατάσχεσε σχεδόν 6 τόνους (3,5 τόνοι το 2021), συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 24 εκατομμυρίων δισκίων «captagon» (13,8 εκατομμύρια το 2021). Η μέση καθαρότητα της αμφεταμίνης σε επίπεδο λιανικής αυξήθηκε σημαντικά την τελευταία δεκαετία (+97 %), ενώ η μέση τιμή μειώθηκε (−27 %).

• Τα κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν 9 900 κατασχέσεις μεθαμφεταμίνης που ανέρχονταν σε 1,4 τόνους το 2022 (1,2 τόνοι το 2021) (Γράφημα 4.8). Η Τουρκία ανέφερε 77 700 κατασχέσεις μεθαμφεταμίνης το 2022, που αντιστοιχούν σε 15,8 τόνους και 383 λίτρα (5,5 τόνοι το 2021). Η μεγάλη αύξηση των ποσοτήτων που κατασχέθηκαν από την Τουρκία μπορεί να υποδηλώνει αύξηση της διακίνησης μεθαμφεταμίνης στις καθιερωμένες οδούς διακίνησης ηρωίνης προς την Ευρώπη από το Αφγανιστάν μέσω της Τουρκίας. Κατά την τελευταία δεκαετία, η μέση καθαρότητα της μεθαμφεταμίνης αυξήθηκε ελαφρώς, ενώ η τιμή της παρέμεινε σχετικά σταθερή, αν και μειώθηκε τα τελευταία χρόνια.

• Περίπου το 87 % της συνολικής ποσότητας των νέων ψυχοδραστικών ουσιών που αναφέρθηκαν ως κατασχεθείσες από τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2022 σε όλες τις μορφές, ήτοι 26,5 τόνοι (4,5 τόνοι το 2021) ήταν συνθετικές καθινόνες. Οι κύριες ουσίες ήταν οι 3-CMC (63 %), 3-MMC (9 %), 2-MMC (5 %) και Ν-αιθυλενοροπεντεδρόνη (3 %). Οι πολύ μεγάλες ποσότητες καθινονών που εντοπίστηκαν σε ορισμένες μεμονωμένες κατασχέσεις, ως επί το πλείστον διακινούμενες από την Ινδία, καταδεικνύουν ότι οι ουσίες αυτές έχουν τη δυνατότητα να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά διεγερτικών.
• Το 2022, 7 κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν την εξάρθρωση 108 εργαστηρίων αμφεταμίνης (119 το 2021): Κάτω Χώρες (39), Βέλγιο (35), Πολωνία (22), Ισπανία (5), Σουηδία (5), Κροατία (1) και Ρουμανία (1).
• Εννέα κράτη μέλη της ΕΕ ανέφεραν την εξάρθρωση 242 εργαστηρίων μεθαμφεταμίνης το 2022 (224 το 2021): Τσεχία (202), Κάτω Χώρες (14), Βουλγαρία (12), Βέλγιο (6), Πολωνία (4), Ελλάδα (1), Ισπανία (1), Σλοβενία (1) και Σουηδία (1). 
• Κατασχέσεις πρόδρομων ουσιών που χρειάζονται για τη σύνθεση της μεθαμφεταμίνης μέσω της «μεθόδου εφεδρίνης» (εφεδρίνη και ψευδοεφεδρίνη), συνολικού βάρους 723 κιλών (τόσο σε μορφή σκόνης όσο και σε μορφή δισκίων) αναφέρθηκαν από 15 κράτη μέλη της ΕΕ το 2022 (723 κιλά από 15 κράτη μέλη της ΕΕ το 2021). Η μεθαμφεταμίνη μπορεί επίσης να παράγεται με χρήση BMK ως αρχικού υλικού, το οποίο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή αμφεταμίνης. Το 2022 κατασχέθηκαν στην Ευρώπη 1 329 λίτρα BMK (περίπου 5 100 λίτρα το 2021) και 26,6 τόνοι ουσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή BMK. Οι κατασχέσεις αυτές περιλάμβαναν 25,6 τόνους γλυκιδικών παραγώγων BMK (736 κιλά το 2021), 379 κιλά MAPA (σχεδόν 9,7 τόνοι το 2021) και πάνω από 500 κιλά APAA και APAAN (50 κιλά APAA το 2021). Δύο νέες εναλλακτικές χημικές ουσίες που μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή BMK, το DEPAPD και το DEPAPD enolate, αναφέρθηκαν στην Ευρώπη (και παγκοσμίως) για πρώτη φορά το 2022 και κατασχέθηκαν σε σχετικά μικρές ποσότητες. Επιπλέον, το Βέλγιο, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες ανέφεραν κατασχέσεις τρυγικού οξέος, μιας χημικής ουσίας που επιτρέπει την ανάκτηση της πιο δραστικής και περιζήτητης μορφής μεθαμφεταμίνης (d-μεθαμφεταμίνη, που χρησιμοποιείται για την «κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη») από μείγματα που παράγονται με μεθόδους BMK, οι οποίες ανήλθαν σε 2,6 τόνους το 2022 (4,5 τόνοι το 2021). Αυτό υποδηλώνει ότι η μεγάλης κλίμακας παραγωγή d-μεθαμφεταμίνης εξακολουθεί να πραγματοποιείται στην Ευρώπη.
• Το 2022, 29 εγκαταστάσεις παραγωγής συνθετικής καθινόνης, ορισμένες από τις οποίες ήταν μεγάλης κλίμακας, εξαρθρώθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση (16 το 2021): 23 στην Πολωνία (12 το 2021) και 6 στις Κάτω Χώρες (2 το 2021).
• Οι κατασχέσεις πρόδρομων ουσιών συνθετικής καθινόνης ανήλθαν σε 558 κιλά το 2022 (555 το 2021), τα περισσότερα από τα οποία κατασχέθηκαν στην Πολωνία (355 κιλά, 311 κιλά το 2021). Μία αποστολή 1 τόνου της πρόδρομης ουσίας 4-CMC της 4-χλωροπροπαφενόνης σταμάτησε στη Γαλλία, προερχόμενη από την Κίνα και προορισμό την Πολωνία.
• Αν και αυτό δεν είναι αντιπροσωπευτικό των εθνικών αγορών ναρκωτικών ουσιών, πάνω από το 66 % των δειγμάτων αμφεταμίνης που αναλύθηκαν από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ελέγχου ναρκωτικών το 2023 περιείχαν ψυχοδραστική νοθευτική ουσία. Η καφεΐνη ήταν η ψυχοδραστική νοθευτική ουσία που ανιχνεύτηκε συχνότερα σε δείγματα αμφεταμίνης τα οποία αναλύθηκαν από τις υπηρεσίες ελέγχου ναρκωτικών. Άλλα διεγερτικά και παραισθησιογόνα ανιχνεύτηκαν επίσης συχνά ως νοθευτικές ουσίες.
• Το 2022 και το 2023, οι αναφορές στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ υπέδειξαν ότι οι συνθετικές καθινόνες ενδέχεται να πωλούνται καταχρηστικά όλο και περισσότερο ως MDMA ή να χρησιμοποιούνται για τη νόθευση της MDMA. Μολονότι η έκταση του προβλήματος αυτού είναι άγνωστη, οι υπηρεσίες ελέγχου ναρκωτικών σε 11 κράτη μέλη της ΕΕ έχουν ανιχνεύσει συνθετικές καθινόνες σε προϊόντα MDMA, αν και σπάνια. Στα νοθευμένα προϊόντα περιλαμβάνονταν τα δισκία έκστασης, κρύσταλλοι και σκόνες, τα οποία περιέχουν κατά κανόνα 4-CMC (κλεφεδρόνη), 3-MMC, 3-CMC, 4-MMC (μεφεδρόνη) και διπεντυλόνη.

Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα συνθετικά διεγερτικά υπάρχουν στην κοινή έκθεση του EMCDDA και της Ευρωπόλ Αγορές ναρκωτικών στην ΕΕ: Διεξοδική ανάλυση και στην έκθεση του EMCDDA Διεγερτικές ουσίες: Υγειονομικές και κοινωνικές παρεμβάσεις.

Πρωτογενή δεδομένα

Εμφάνιση πινάκων πρωτογενών δεδομένων