Καθώς ολοκληρώνω τη δεκαετή θητεία μου ως εκτελεστικού διευθυντή του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA), θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες προσωπικές σκέψεις μου για μια δεκαετία που σημαδεύτηκε από ριζικές μεταβολές. Τα χρόνια αυτά διαμορφώθηκαν από καταστάσεις κρίσεων και αβεβαιότητας: μεγάλης κλίμακας τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, η μεταναστευτική κρίση, η αστάθεια σε γειτονικές περιοχές, το Brexit, η πανδημία COVID-19 και, πιο πρόσφατα, ο πόλεμος στην Ουκρανία και άλλες νέες γεωπολιτικές εντάσεις. Καθένα από τα γεγονότα αυτά επηρέασε τη δημόσια υγεία, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Στο πλαίσιο αυτό, το φαινόμενο των ναρκωτικών στην Ευρώπη εξελίχθηκε με ρυθμούς και διαστάσεις χωρίς προηγούμενο στα 35 χρόνια εργασίας μου στον τομέα αυτόν.
Μια δεκαετία μεγάλων αλλαγών
Όταν ξεκίνησα τη θητεία μου το 2016, η ηρωίνη εξακολουθούσε να αποτελεί το ναρκωτικό που προκαλούσε τα κυριότερα προβλήματα ενώ εντοπίζαμε περίπου δύο νέες ψυχοδραστικές ουσίες (ΝΨΟ) κάθε εβδομάδα. Παρότι η καινοτομία στη συνθετική χημεία εξελισσόταν ήδη με ταχύ ρυθμό, η σημερινή πραγματικότητα διαφέρει ριζικά. Τα τελευταία 27 χρόνια στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τις ΝΨΟ έχουν καταγραφεί πάνω από 1 000 ουσίες οι οποίες ήταν άγνωστες μέχρι πρότινος, ενώ ανά έτος περίπου 400–450 ουσίες εμφανίζονται εκ νέου στην αγορά κάποιου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό καταδεικνύει την τεράστια δυναμική της αγοράς παράνομων ναρκωτικών και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των φαινομένων που καλούμαστε να εποπτεύουμε.
Ωστόσο, η σημαντικότερη αλλαγή συνίσταται στην εκθετική αύξηση της παραγωγής και της διακίνησης κοκαΐνης. Η τάση αυτή αναδύθηκε κατά την περίοδο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων στην Κολομβία και έχει εξελιχθεί σε πρωτοφανές φαινόμενο. Σήμερα, η κοκαΐνη είναι πιο προσβάσιμη, πιο προσιτή οικονομικά και πιο ισχυρή στην Ευρώπη από κάθε άλλη περίοδο στο παρελθόν. Η εισαγωγή της σε πρωτοφανείς ποσότητες μέσω εμπορευματοκιβωτίων θαλάσσιων μεταφορών έχει μεταβάλει ριζικά το επιχειρησιακό περιβάλλον των τελωνειακών αρχών, των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών. Παράλληλα, η παραγωγή συνθετικών ναρκωτικών (αμφεταμίνες, μεθαμφεταμίνες, έκσταση) εντός της ΕΕ έχει επεκταθεί, μέσω της στήριξης από πρόδρομες χημικές ουσίες διεθνούς προέλευσης και της διευκόλυνσης από ολοένα και πιο εξελιγμένα εγκληματικά δίκτυα εφοδιαστικής.
Αυτή η «υπερ-διαθεσιμότητα» ναρκωτικών έχει οδηγήσει σε έντονο μετασχηματισμό των προτύπων χρήσης. Η χρήση πολλαπλών ουσιών αποτελεί πλέον τον κανόνα, με τα όρια μεταξύ παράνομων ναρκωτικών, μη ταξινομημένων ουσιών και κατάχρησης φαρμάκων να γίνονται ολοένα και πιο ασαφή. Πολλοί άνθρωποι κάνουν πλέον χρήση ουσιών όχι μόνο για λόγους ψυχαγωγίας, αλλά και για να διαχειριστούν το άγχος, την ανησυχία ή τις απαιτήσεις απόδοσης —στοιχείο που καταδεικνύει μια ευρύτερη κρίση στον τομέα της ψυχικής υγείας, η οποία πλήττει ιδιαίτερα τους νέους και επιδεινώθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19. Δεν αποτελούν όλες αυτές οι ουσίες ναρκωτικά, ούτε είναι όλες εξίσου επικίνδυνες, το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε την προσέγγισή μας: δεν μπορούμε να θεωρούμε όλους αυτούς τους ανθρώπους εγκληματίες ή «τοξικομανείς». Επομένως, χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο που να λαμβάνει καλύτερα υπόψη την ολοένα και πιο πολύπλοκη φύση της κατάστασης.
Οργανωμένο έγκλημα σε εξέλιξη
Η δεκαετία αυτή αποκάλυψε επίσης την έκταση της προσαρμογής, της επέκτασης και της διαφοροποίησης του οργανωμένου εγκλήματος. Όσο η προσοχή της Ευρώπης ήταν στραμμένη κατά κύριο λόγο στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, τα εγκληματικά δίκτυα εδραίωναν την επιρροή τους. Όπως καταδείχθηκε στις πρώτες Εκθέσεις της ΕΕ για τις αγορές ναρκωτικών («EU Drug Markets Reports»), η διακίνηση ναρκωτικών αντιστοιχούσε ήδη στο 30 % τουλάχιστον των εσόδων από το οργανωμένο έγκλημα στην Ευρώπη. Αυτό που άλλαξε είναι το μέγεθος και η πολυπλοκότητα αυτών των οργανώσεων, καθώς και η γεωγραφική τους εμβέλεια.
Οι εγκληματικές ομάδες έχουν διεθνοποιήσει τις δραστηριότητές τους και πλέον δρουν παράλληλα στις περιοχές προέλευσής τους, σε κράτη μέλη της ΕΕ και σε χώρες παραγωγούς ναρκωτικών. Η έξαρση της κοκαΐνης έχει εντείνει τον ανταγωνισμό, επιφέροντας αύξηση της βίας που συνδέεται με την αγορά και κλιμάκωση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των εγκληματικών ομάδων. Μια χαρακτηριστική εξέλιξη είναι η ανάδυση του φαινομένου του «εγκλήματος ως υπηρεσίας» (crime as a service), στο πλαίσιο του οποίου εξειδικευμένα δίκτυα προσφέρουν ευρύ φάσμα υπηρεσιών —από την κατασκευή εργαστηρίων βιομηχανικής κλίμακας έως την προμήθεια χημικών ουσιών, υπηρεσίες εφοδιαστικής και άσκηση βίας κατόπιν εντολής. Σημαντικές έρευνες των τελευταίων ετών αποκάλυψαν πρωτοφανή επίπεδα συντονισμού μεταξύ ομάδων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές ηπείρους.
Εντός της Ευρώπης, ο εντοπισμός εργαστηρίων όπου παράγονται συνθετικά ναρκωτικά —συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων με βιομηχανική παραγωγική ικανότητα— έχει αυξηθεί σημαντικά. Ορισμένα από αυτά παρουσιάζουν ενδείξεις ότι διαθέτουν εξωτερική τεχνική υποστήριξη ή διεθνείς διασυνδέσεις. Νέοι στρατολογούνται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και μεταφέρονται πέραν των συνόρων για να διαπράξουν βίαιες πράξεις. Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν την ικανότητα προσαρμογής και την αδίστακτη φύση των εμπλεκόμενων δικτύων.
Ένα ολοένα και πιο σύνθετο διεθνές περιβάλλον
Το διεθνές τοπίο μεταβάλλεται επίσης. Παρότι οι κύριες χώρες παραγωγής κοκαΐνης εξακολουθούν να είναι η Κολομβία, το Περού και η Βολιβία, η μετατόπιση των εγκληματικών δραστηριοτήτων έχει επηρεάσει έντονα τις γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ισημερινού. Η δυσκολία ελέγχου των συνόρων και οι εδραιωμένοι διάδρομοι διακίνησης έχουν δημιουργήσει νέες ευπάθειες.
Η κατάσταση όσον αφορά την παραγωγή και τη διακίνηση αμφεταμίνης και μεθαμφεταμίνης σε άλλες περιοχές, όπως η Μέση Ανατολή και η Κεντρική Ασία, μεταβάλλεται επίσης ταχύτατα, ως αποτέλεσμα ή παράγοντας διαμόρφωσης ευρύτερων διαρθρωτικών μεταβολών σε συγκεκριμένες χώρες ή περιφέρειες. Για παράδειγμα, η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία αποκάλυψε τον σημαντικό βαθμό εμπλοκής των εθνικών αρχών, στο ανώτατο επίπεδο, στην παραγωγή και τη διακίνηση μιας αμφεταμίνης γνωστής ως captagon.
Ένα ακόμα παράδειγμα του παγκόσμιου αντίκτυπου τοπικών αποφάσεων είναι η απαγόρευση, από το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, της παραγωγής οπίου και οι πιθανές επιπτώσεις της στην αγορά ηρωίνης και συνθετικών οπιοειδών στην Ευρώπη. Εκτιμάται ότι η αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης του οπίου ενδέχεται να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην Ευρώπη, προκαλώντας έλλειψη της διαθεσιμότητας ηρωίνης, κάτι το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετάβαση προς τη χρήση συνθετικών οπιοειδών —μιας κατηγορίας νέων ουσιών που ευθύνονται για περισσότερους από 100 000 θανάτους από υπερβολική δόση ετησίως στις ΗΠΑ κατά την τελευταία δεκαετία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δομημένη διεθνής συνεργασία παραμένει καίριας σημασίας, τόσο σε πολιτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Την τελευταία δεκαετία η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και άλλων περιοχών του κόσμου, όπως η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική, τα Δυτικά Βαλκάνια και η Κεντρική Ασία, έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Ο πολιτικός διάλογος με βασικές χώρες-εταίρους —ιδίως σε ζητήματα που αφορούν πρόδρομες χημικές ουσίες και τις τάσεις στα συνθετικά ναρκωτικά— έχει ενισχυθεί και θα διαδραματίζει ολοένα και πιο κρίσιμο ρόλο στην αντιμετώπιση μιας διασυνδεδεμένης και ταχέως αναπτυσσόμενης παγκόσμιας αγοράς. Η συνεργασία σε επιχειρησιακό επίπεδο έχει επίσης ενισχυθεί σημαντικά, μέσω ειδικών προγραμμάτων όπως το EU-ACT ή το El PAcCTO, καθώς και μέσω της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ και χωρών-εταίρων, και μεταξύ των ευρωπαϊκών και εθνικών αστυνομικών και τελωνειακών αρχών.
Μεταβαλλόμενα πρότυπα επιπτώσεων στην υγεία και την κοινωνία
Το μεταβαλλόμενο τοπίο των ναρκωτικών συνδέεται άμεσα με ευρύτερες κοινωνικές ευπάθειες. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει επείγουσες προκλήσεις στον τομέα της ψυχικής υγείας, ιδίως όσον αφορά τους νέους. Ακόμα και πριν από την πανδημία COVID-19, ήταν εμφανή τα αυξημένα επίπεδα ψυχολογικής καταπόνησης· η πανδημία και οι επακόλουθες διαταραχές στην εκπαίδευση και την κοινωνική ζωή επιδείνωσαν περαιτέρω τα προβλήματα αυτά. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση ουσιών λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός αντιμετώπισης.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό ζήτημα αποτελεί η εξάρτηση από την κοκαΐνη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι μεσολαβεί χρονικό διάστημα περίπου 12 έως 13 ετών από την πρώτη χρήση έως το πρώτο αίτημα για θεραπεία. Καθώς η διαθεσιμότητα κοκαΐνης στην Ευρώπη αυξήθηκε σημαντικά πριν από επτά με οκτώ έτη, πρέπει να αναμένουμε σημαντική αύξηση της ζήτησης για θεραπεία. Ωστόσο, η Ευρώπη εξακολουθεί να μη διαθέτει επαρκώς αποτελεσματικά πρωτόκολλα θεραπείας για την κοκαΐνη και την εξάρτηση από διεγερτικές ουσίες, ούτε επαρκείς εξειδικευμένες υπηρεσίες. Η επένδυση στην έρευνα, την καινοτομία και την ενίσχυση της ικανότητας των υπηρεσιών είναι πλέον επιτακτική· σε αυτόν τον τομέα η ΕΕ μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Παρά ταύτα, τα οπιοειδή και τα συνθετικά οπιοειδή εξακολουθούν να αποτελούν μείζονα απειλή. Παρότι το συνολικό επίπεδο εφαρμογής μέτρων αντιμετώπισης είναι σε γενικές γραμμές αρκετά καλό, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών και περιφερειών, αλλά και μεταξύ της ΕΕ και ορισμένων γειτονικών της περιοχών, όπως οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Οι βασικοί τομείς που χρήζουν βελτίωσης είναι η υιοθέτηση και η εφαρμογή προτύπων ποιότητας όσον αφορά τη θεραπεία, η ανάπτυξη περισσότερων τεκμηριωμένων προγραμμάτων πρόληψης για τα άτομα και τις κοινότητές τους, καθώς και ο σχεδιασμός και η επέκταση προγραμμάτων για τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών, τα οποία ανταποκρίνονται καλύτερα στους σημερινούς και μελλοντικούς κινδύνους και επιβλαβείς συνέπειες.
Ενδεικτικά, οκτώ από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ εξακολουθούν να μη διαθέτουν κανένα μέτρο για τη χορήγηση ναλοξόνης σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας οπιοειδών. Σε μια περίοδο κατά την οποία όλοι γινόμαστε μάρτυρες της «επιδημίας» θανάτων που σχετίζονται με τα οπιοειδή στη Βόρεια Αμερική, είναι εύλογο να εκφράζονται ανησυχίες· ωστόσο, η λήψη των σωστών αποφάσεων σε προληπτικό επίπεδο απέναντι σε μια πιθανή έξαρση στην ΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της ετοιμότητας της Ένωσης.
Τα τελευταία 30 με 40 έτη έχει επιτευχθεί αξιοσημείωτη πρόοδος στην ΕΕ, με την καθιέρωση και την ενσωμάτωση της «μείωσης των επιβλαβών συνεπειών» ως βασικής αρχής μιας σύγχρονης και ισορροπημένης πολιτικής για τα ναρκωτικά. Μέσω του σχεδιασμού παρεμβάσεων με στόχο τη μείωση των κινδύνων και των επιβλαβών συνεπειών της χρήσης ναρκωτικών, οι υπηρεσίες αυτές έσωσαν ζωές και πρόσφεραν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης στα άτομα που τέθηκαν στο επίκεντρο του σχεδιασμού των παρεμβάσεων. Εάν η ΕΕ επιθυμεί να είναι έτοιμη και προετοιμασμένη ώστε να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις, θα χρειαστεί η συμμετοχή των ατόμων που κάνουν χρήση ναρκωτικών και των οικογενειών τους στον διάλογο.
Έχει χάσει η Ευρώπη τον έλεγχο;
Η κλίμακα της παράνομης διακίνησης και η ανάπτυξη του οργανωμένου εγκλήματος εγείρουν εύλογα το ερώτημα του αν η Ευρώπη έχει χάσει τον έλεγχο. Η απάντησή μου είναι σαφής: Η Ευρώπη δεν έχει χάσει τη μάχη. Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει εξαιρετικά μεγάλη και η συλλογική δράση κρίνεται αναγκαία.
Το έτος αυτό σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο: τη θέσπιση του νέου σχεδίου δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, σε συνδυασμό με την ανανεωμένη στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά. Τα εργαλεία αυτά εισάγουν συγκεκριμένα και συντονισμένα μέτρα, τα οποία αναπτύσσονται σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και συνοδεύονται από ισχυρούς μηχανισμούς παρακολούθησης. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα λιμάνια ενισχύουν την ασφάλεια και τον συντονισμό τους μέσω της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Λιμένων. Η δικαστική αντιμετώπιση ενισχύεται, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης ειδικευμένων δικαστηρίων σε χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο.
Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι οι δυνατότητες των κρατών έχουν περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό. Οι διαδοχικές κρίσεις έχουν μειώσει τους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ τα εγκληματικά δίκτυα έχουν καταστεί πιο ισχυρά, πιο πλούσια και πιο διασυνδεδεμένα. Η αποκατάσταση αυτής της ισορροπίας προϋποθέτει διαρκείς επενδύσεις, όχι μόνο στον τομέα της επιβολής του νόμου, των τελωνειακών αρχών και της δικαιοσύνης, αλλά και στους τομείς της πρόληψης, της θεραπείας, της κοινωνικής στήριξης και της ανάπτυξης των κοινοτήτων.
Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της συνεργασίας
Η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί συνεχή απειλή. Οι εγκληματικές οργανώσεις προσαρμόζονται ταχέως. Καθώς τα λιμάνια αυστηροποιούν τα συστήματα ελέγχου της πρόσβασης, εκείνες στρέφονται σε άλλους κρίσιμους ρόλους, όπως η οργάνωση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Σε ορισμένες χώρες, το προσωπικό των δικαστικών και σωφρονιστικών αρχών δέχεται απειλές. Το παράδειγμα της Ιταλίας δείχνει ότι η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και οι εξειδικευμένοι μηχανισμοί για την καταπολέμηση της μαφίας είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάκτηση του ελέγχου και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς.
Οφείλουμε επίσης να αναγνωρίσουμε ότι σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις υπάρχουν γειτονιές οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα που συνδέονται με τα ναρκωτικά εδώ και δεκαετίες. Η πρόσφατη έξαρση της βίας συχνά αντανακλά βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές ευπάθειες. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινοτήτων, η βελτίωση των συνθηκών ζωής και η παροχή ευκαιριών στους νέους πρέπει να αποτελούν μέρος της μακροπρόθεσμης στρατηγικής μας.
Μελλοντικές προοπτικές
Το Brexit διατάραξε τη μακροχρόνια επιστημονική και επιχειρησιακή συνεργασία, ωστόσο με χαρά διαπιστώνω ότι έχουμε πλέον καταλήξει στο περιεχόμενο μιας διμερούς συμφωνίας συνεργασίας με το Ηνωμένο Βασίλειο. Μετά την επίσημη έγκρισή της, η συμφωνία πρόκειται να αποκαταστήσει τη δομημένη συνεργασία σε κρίσιμους τομείς, όπως η έγκαιρη προειδοποίηση, τα νέα ναρκωτικά, οι επιβλαβείς συνέπειες και οι παρεμβάσεις σε επίπεδο κοινότητας —ένα σημαντικό βήμα και για τις δύο πλευρές.
Ολοκληρώνοντας τη θητεία μου, αισθάνομαι βαθιά ευγνωμοσύνη για την αφοσίωση των συναδέλφων και των εταίρων μας στην Ευρώπη και πέραν αυτής. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Ευρώπη διαθέτει τα εργαλεία, τη γνώση και τις εταιρικές σχέσεις ώστε να αντιμετωπίσει τις επικείμενες προκλήσεις. Η απειλή που θέτει το σύγχρονο φαινόμενο των ναρκωτικών έχει πολλαπλές διαστάσεις —συνδέεται με την εγκληματικότητα, τον κοινωνικό τομέα και τον τομέα της δημόσιας υγείας. Η αντιμετώπισή του προϋποθέτει ενότητα, ρεαλισμό και αποφασιστικότητα, καθώς και την ικανότητα καινοτομίας και προσαρμογής.
Ωστόσο, οι παράγοντες εξασφάλισης της επιτυχίας υπερβαίνουν κατά πολύ τους πόρους, τα εργαλεία και τη χρηματοδότηση. Καθοριστική θα είναι η προσήλωσή μας στις αξίες μας, σε ένα κοινωνικό μοντέλο που βασίζεται στη δημοκρατία και στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κάνουν χρήση ουσιών κάθε είδους. Πρόκειται για ένα μοντέλο που θέτει στον πυρήνα του τον άνθρωπο, έχοντας ως στόχο να διασφαλίσει την ευημερία του συνόλου, να προάγει τον διάλογο, τον σεβασμό και την αναγνώριση της διαφορετικότητας.
Αυτό είναι το έργο στο οποίο έχει συμβάλει ο ευρωπαϊκός μας οργανισμός από την ίδρυσή του, ως Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας, τον Φεβρουάριο του 1993, παρέχοντας δεδομένα, πληροφορίες και αναλύσεις που καθιστούν δυνατή την υιοθέτηση πολιτικών που βασίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό στην επιστήμη, την κοινωνία των πολιτών και στις φωνές των ατόμων με εμπειρίες τοξικομανίας.
Η προώθηση και η στήριξη της χάραξης πολιτικής που βασίζεται σε επιστημονικά στοιχεία αποτελεί έναν συνεχή αγώνα απέναντι στην άρνηση για αλλαγή, την άγνοια και την κακόπιστη στάση, αλλά και στα φαινόμενα της «μετα-αλήθειας» και των κατασκευασμένων ειδήσεων. Αποτελεί τιμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση το ότι δημιούργησε τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά με νέα και διευρυμένη εντολή, ο οποίος λειτουργεί πλέον από το 2024.
Ήταν για εμένα μεγάλο προνόμιο και τιμή να υπηρετήσω ως εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού και να συμβάλω στη διαμόρφωση μιας πιο δίκαιης και αποτελεσματικής Ευρώπης για τους πολίτες της, τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων, καθώς και τα άτομα που κάνουν χρήση ναρκωτικών και τις οικογένειές τους.
Αφήνω τη θέση αυτήν πεπεισμένος ότι ο EUDA είναι έτοιμος να ανταποκριθεί στη νέα αποστολή του, και ότι η διάδοχός μου, η δρ. Lorraine Nolan, θα κατευθύνει επιτυχώς τον Οργανισμό απέναντι στις επικείμενες προκλήσεις και τις μελλοντικές εξελίξεις. Σε προσωπικό επίπεδο, θα συνεχίσω να στηρίζω τις προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας πιο ασφαλούς, υγιούς και ανθεκτικής Ευρώπης, και εκφράζω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς όλους εκείνους που συνέβαλαν σε αυτήν την κοινή αποστολή κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας.
