Podaż, produkcja i prekursory narkotyków – obecna sytuacja w Europie (Europejski raport narkotykowy 2025)

Z analizy wskaźników podaży dotyczących powszechnie stosowanych w Unii Europejskiej nielegalnych środków odurzających wynika, że dostępność wszystkich rodzajów substancji jest w dalszym ciągu wysoka. Na tej stronie zamieszczono omówienie podaży narkotyków w Europie, oparte na najnowszych danych i uzupełnione o najnowsze tendencje czasowe w odniesieniu do konfiskat narkotyków i przestępstw z nimi związanych, a także o dane za rok 2023 dotyczące produkcji narkotyków i konfiskaty prekursorów.

Strona ta stanowi część Europejskiego raportu narkotykowego 2025 – corocznego przeglądu sytuacji narkotykowej w Europie sporządzonego przez EUDA.

Table of contents/Search

Table of contents/Search

Search within the book

Operator

Any match

Exact term match only

Select any filter and click on Search to see results

Close

Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2025 r.

Odporna produkcja i handel powodują większą dostępność narkotyków w Europie

Europejski rynek nielegalnych środków odurzających

Z analizy wskaźników podaży dotyczących nielegalnych środków odurzających w Unii Europejskiej wynika, że dostępność wszystkich rodzajów substancji pozostaje wysoka. Ponadto rynek charakteryzuje się powszechną dostępnością większego zakresu substancji odurzających, często o wysokiej sile działania lub czystości, co potencjalnie zwiększa ryzyko dla zdrowia. Są to między innymi nowe substancje, w przypadku których świadomość konsumentów i wiedza naukowa o zagrożeniach dla zdrowia mogą być ograniczone. W odniesieniu do niektórych narkotyków obserwuje się rosnące zróżnicowanie produktów konsumenckich dostępnych na rynku (takich jak oleje, ekstrakty, produkty jadalne i produkty do waporyzacji). Zmiany te budzą obawy co do ogólnie powszechniejszego używania substancji psychoaktywnych oraz co do rosnącego ryzyka, zwłaszcza w odniesieniu do grup szczególnie wrażliwych borykających się z trudnościami społecznymi i ekonomicznymi. Szczególnym powodem do niepokoju jest wzrost zagrożeń, w tym zatrucia i zgony spowodowane spożyciem (być może nieświadomie) w mieszaninach narkotyków i tabletkach, substancji o dużej sile działania lub nowych substancji, zwłaszcza w kontekście politoksykomanii.

Sieci przemytu narkotyków wykorzystują handel transgraniczny

Globalizacja wywarła znaczący wpływ na dostępność narkotyków w Europie, ponieważ przestępcy wykorzystują coraz większe możliwości przemytu nielegalnych środków odurzających wynikające z lepiej powiązanych ze sobą sieci komunikacyjnych, handlowych i transportowych. Infiltracja morskich szlaków żeglugowych i przemyt dużych ilości nielegalnych środków odurzających w handlowych kontenerach w transporcie intermodalnym nadal napędza europejski rynek narkotykowy. Globalizacja handlu jest wykorzystywana do ułatwiania zakupu chemikaliów i sprzętu do nielegalnej produkcji narkotyków. Ciągłe wykorzystywanie infrastruktury handlowej nie tylko podtrzymuje przepływ nielegalnych środków odurzających do Unii Europejskiej i z jej terytorium, lecz także prowadzi do zacieśnienia współpracy europejskich producentów i handlarzy narkotyków z międzynarodowymi siatkami przestępczymi. W rezultacie europejski rynek narkotykowy jest zasilany i kształtowany przez dynamiczną i skomplikowaną sieć globalnych łańcuchów dostaw, w którą zaangażowane są kraje będące głównymi źródłami narkotyków, prekursorów, podstawowych substancji chemicznych i sprzętu. Zmiany w węzłach łańcucha dostaw są spowodowane różnymi czynnikami, w tym zakłóceniami ze strony służb celnych i organów ścigania, środkami regulacyjnymi i zmianami geopolitycznymi. Różne kraje Ameryki Południowej, Azji Zachodniej i Południowej oraz Afryki Północnej pozostają głównymi źródłami nielegalnych środków odurzających trafiających do Europy, takich jak kokaina, heroina i haszysz, natomiast Chiny i Indie pozostają ważnymi krajami pochodzenia nowych substancji psychoaktywnych. W szczególności Indie stały się ważnym źródłem niektórych substancji, takich jak syntetyczne katynony, które także w pewnym stopniu są produkowane w Europie. Jako pochodzenie prekursorów narkotyków i powiązanych związków chemicznych często wymienia się właśnie Chiny. Ponadto Kanada i Stany Zjednoczone, które posiadają komercyjne rynki konopi indyjskich, są źródłem różnych produktów konsumenckich na bazie konopi.

Skala i odporność nielegalnego obrotu środkami odurzającymi za pośrednictwem ogólnoświatowych łańcuchów dostaw znajdują odzwierciedlenie w dużych ilościach nielegalnych środków odurzających, które nadal są konfiskowane w europejskich portach. Na przykład w 2024 r. Hiszpania zgłosiła największą w historii konfiskatę kokainy w jednym transporcie – 13 ton narkotyku ukryto w bananach pochodzących z Ekwadoru. W 2023 r. Niemcy skonfiskowały 43 tony kokainy, ponieważ był to rok, w którym w porcie w Hamburgu przechwycono duże przesyłki o łącznej masie 25 ton, co stanowiło dwukrotność ilości zgłoszonej w 2022 r. (wykres 1.1). Unaocznia to, w jaki sposób siatki przestępcze nadal wykorzystują legalną infrastrukturę handlową do przemytu nielegalnych środków odurzających. Infiltracja łańcuchów dostaw i wykorzystywanie kluczowych pracowników poprzez zastraszanie i korupcję, zwłaszcza w portach morskich, są obecnie dobrze udokumentowane w Europie. Ogółem znaczna część całkowitej ilości narkotyków skonfiskowanych w Unii Europejskiej została wykryta przez służby celne i organy ścigania w portach morskich. W związku z tym w unijnym planie działania na rzecz zwalczania nielegalnego obrotu środkami odurzającymi z 2023 r. przedstawiono środki służące usprawnieniu zarządzania ryzykiem celnym oraz wykrywania narkotyków i prekursorów. Obejmują one zwiększenie interoperacyjności systemów informacji celnej między państwami członkowskimi UE oraz wsparcie wdrożenia zaawansowanego sprzętu do skanowania kontenerów. Plan działania wspiera również sojusz portów europejskich, czyli podejście oparte na partnerstwie publiczno-prywatnym, mające na celu zwiększenie odporności kluczowych europejskich centrów logistycznych na nielegalny obrót środkami odurzającymi oraz infiltrację przez siatki przestępcze. Realizowane są różne działania wspierające najlepsze praktyki i zalecenia zawarte w ocenie tematycznej Schengen z 2023 r. dotyczącej nielegalnego obrotu środkami odurzającymi w portach. Należą do nich środki podejmowane we współpracy z partnerami międzynarodowymi oraz działania mające na celu zakłócanie handlu narkotykami w europejskich sieciach kolejowych i drogowych. Siatki przestępcze stosują wiele sposobów działania (wykres 1.2), aby uniknąć wykrycia. Podczas gdy przemyt większych partii narkotyków drogą morską zwiększa ich dostępność w Europie, obrót odbywa się również za pomocą szeregu innych metod na lądzie i w powietrzu, w tym komercyjnych i prywatnych metod transportu, przesyłek listowych i paczek.

Uwaga: Konfiskata prowadzona przez policję kryminalną kraju związkowego Badenia-Wirtembergia.

Unia Europejska konsekwentnie uznaje ocenę za kluczowy etap opracowywania i analizy swoich strategii zwalczania zjawiska nielegalnych środków odurzających. Zarówno przestępczość zorganizowana, jak i handel narkotykami są głównymi tematami, które zostaną poruszone w przyszłej zewnętrznej ocenie strategii UE w dziedzinie narkotyków i planu działania UE w zakresie środków odurzających na lata 2021–2025 oraz europejskiej strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU 2025.

Funkcjonowanie rynków narkotykowych podsyca zastraszanie i przemoc związane z narkotykami

Coraz poważniejszym problemem staje się rekrutacja i wykorzystywanie przez siatki przestępcze młodych ludzi w nielegalnym obrocie środkami odurzającymi. Siatki przestępcze namierzają znajdujące się w trudnej sytuacji osoby młode, zarówno osobiście, jak i online, rekrutując je do różnych zadań, takich jak praca kurierów narkotykowych, a w niektórych skrajnych przypadkach do udziału w przemocy i zabójstwach związanych z narkotykami. Przyczyniło się to do rosnącej świadomości, że należy podjąć szerzej zakrojone działania, aby przeciwdziałać przemocy, korupcji i przestępczemu wykorzystywaniu związanemu z funkcjonowaniem rynku nielegalnych środków odurzających. Chociaż udokumentowana i postrzegana przemoc związana z narkotykami, zwłaszcza bardziej ekstremalne zdarzenia, mogła w przeszłości być zazwyczaj związana z takimi miejscami, jak porty i ich otoczenie, które są wykorzystywane do ułatwiania hurtowego handlu narkotykami, obecnie nie musi to już być regułą. Przemoc i zastraszanie związane z funkcjonowaniem nielegalnych rynków narkotykowych są obecnie coraz częściej odczuwalne w mniejszych miastach i gminach w całej Europie, co zagraża bezpieczeństwu społeczności lokalnych. Chociaż wydaje się, że większość aktów przemocy koncentruje się w obrębie siatek przestępczych lub między nimi, inne osoby mogą stać się ofiarami związanych z narkotykami zastraszania i przemocy na różnych płaszczyznach, a celem ataków mogą stać się osoby i rodziny mające długi związane z narkotykami. W niektórych przypadkach ludzie mogą być zmuszeni do handlu narkotykami. Kwestie te odzwierciedlają złożony charakter związanych z narkotykami zastraszania i przemocy, a także sposób, w jaki granice między osobą uważaną za ofiarę zorganizowanej grupy przestępczej, a osobą uważaną za pracownika takiej grupy mogą się zacierać, co rodzi złożone problemy prawne. Podjęto w tej kwestii różne inicjatywy europejskie, w tym utworzono europejską sieć organów wymiaru sprawiedliwości ds. przestępczości zorganizowanej, która to sieć ma siedzibę w Eurojuście i której celem jest wzmocnienie koordynacji działań między prokuratorami i sędziami w państwach członkowskich UE. EUDA zainicjowała nowy projekt mający na celu lepsze zrozumienie charakteru przemocy związanej z rynkiem narkotykowym w Europie, aby dostarczyć decydentom najlepsze dostępne informacje na temat sposobów radzenia sobie z tym problemem. W ramach projektu, we współpracy z Komisją Europejską, EUDA zorganizowała w listopadzie 2024 r. w Brukseli pierwszą europejską konferencję na temat przemocy związanej z narkotykami. Na konferencji poruszono różne aspekty przemocy związanej z narkotykami, równoważąc kwestie zdrowia i bezpieczeństwa oraz propagując bezpieczeństwo w społeczności i zdrowie publiczne. Wydarzenie to unaoczniło potrzebę poprawy monitorowania i gromadzenia danych na szczeblu europejskim oraz ustanowienia regularnego forum wymiany pomysłów i najlepszych praktyk, aby wesprzeć oparte na dowodach kształtowanie polityki w tej dziedzinie (zob. także dokument „EU Drug Markets” [Unijne rynki narkotykowe] i przeprowadzoną przez Europol ocenę „Serious Organised Crime Threat Assessment” [Ocena zagrożenia poważną przestępczością zorganizowaną]).

Dynamika podaży narkotyków nadal dostosowuje się do zmian geopolitycznych

Kluczowym wyzwaniem w przeciwdziałaniu produkcji i przepływowi nielegalnych środków odurzających jest zdolność siatek przestępczych do szybkiego dostosowania się do zakłóceń wynikających z działań policji, służb bezpieczeństwa i wprowadzonych środków ustawodawczych. Zakłócenia mogą również wynikać z przemian geopolitycznych, konfliktów wewnętrznych lub regionalnych oraz zmian szlaków handlowych. Na przykład konflikt, destabilizacja państwa i brak bezpieczeństwa w niektórych krajach Ameryki Południowej prawdopodobnie przyczyniły się do zwiększenia dostępności kokainy przeznaczonej do przemytu do Unii Europejskiej przez siatki przestępcze.

W Afganistanie w 2021 r. talibowie przejęli kontrolę nad krajem i w 2022 r. ogłosili zakaz dotyczący wszystkich narkotyków, w tym uprawy maku i przetwarzania morfiny/heroiny. Wywołało to obawy dotyczące potencjalnych niedoborów heroiny w Europie, a lukę na rynku w niektórych krajach mogą wypełnić różne inne narkotyki, w tym syntetyczne opioidy. Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) oszacowało, że w 2023 r. nastąpił spadek uprawy opium o 95%, do 10 800 hektarów, w porównaniu z 232 000 hektarów w 2022 r. Z nowszych danych UNODC wynika, że uprawa maku pozostała w 2024 r. na bardzo niskim poziomie, wynoszącym 12 800 hektarów. Pomimo trudności w uzyskaniu dokładnych danych jest jednak jasne, że w Afganistanie i niektórych krajach sąsiadujących nadal istnieją znaczne zapasy opium. Oznacza to, że produkcja i handel opiatami w kraju nadal trwają, co odzwierciedla wysoki poziom zdolności adaptacyjnych i umiejętności ograniczania ryzyka przez producentów narkotyków i handlarzy w tym regionie. Aby lepiej zrozumieć rozwój sytuacji w Afganistanie i potencjalny wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo w Europie, EUDA zainicjowała nowy projekt w tym obszarze. Chociaż całkowity wpływ zakazu dotyczącego wszystkich narkotyków, w tym uprawy maku i przetwarzania morfiny/heroiny, na europejski rynek narkotykowy nie jest jeszcze widoczny, jeżeli zakaz ten będzie nadal ściśle egzekwowany, może to wpłynąć na dostępność heroiny w Europie w nadchodzących latach. Niemniej skutki ewentualnego niedoboru heroiny prawdopodobnie nie będą odczuwalne w jednakowym stopniu we wszystkich krajach, ponieważ użytkownicy sięgną po substancje zastępcze. Z tego powodu kraje, w których stwierdzono problem z heroiną, powinny zwracać uwagę na wszelkie oznaki jej zastępowania przez syntetyczne opioidy lub środki pobudzające.

Produkcja narkotyków w Unii Europejskiej

Europa pozostaje ważnym regionem produkcji różnych nielegalnych środków odurzających, a państwa członkowskie UE każdego roku zgłaszają likwidację tysięcy plantacji konopi indyjskich. Konopie indyjskie produkowane w Unii Europejskiej są zazwyczaj przeznaczone do konsumpcji krajowej. Narkotyki syntetyczne, takie jak MDMA, amfetamina i metamfetamina, są od wielu lat produkowane w Unii Europejskiej z przeznaczeniem na rynki krajowe oraz na eksport do krajów spoza UE. Nielegalna produkcja środków odurzających w Unii Europejskiej stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. Ryzyko to dotyczy nie tylko konsumentów tych substancji, lecz także lokalnych społeczności w pobliżu miejsc produkcji lub składowania odpadów, potencjalnie narażając ludzi na działanie toksycznych substancji chemicznych, pożary i wybuchy. Zespoły organów ścigania zaangażowane w likwidację tych obiektów również są narażone na znaczne ryzyko. Produkcja narkotyków syntetycznych prowadzi do powstawania toksycznych odpadów chemicznych, które powodują trwałe szkody w środowisku. Ze względu na skalę produkcji narkotyków syntetycznych w Unii Europejskiej pojawiły się poważne obawy polityczne dotyczące potencjalnych znacznych szkód dla środowiska, spowodowanych na przykład zanieczyszczeniem gleby i wód gruntowych oraz zanieczyszczeniem powietrza. W odpowiedzi EUDA zainicjowała projekt mający na celu lepsze zrozumienie kluczowych kwestii w tym obszarze oraz reagowanie na obawy zgłaszane przez decydentów politycznych.

W miejscach wytwarzania nielegalnych środków odurzających zlikwidowanych w Unii Europejskiej w 2023 r. zajmowano się produkcją wielu różnych substancji, w tym amfetaminy, metamfetaminy, syntetycznych katynonów, MDMA, kokainy i heroiny (wykres 1.3). Rozmiar i skala tych miejsc wytwarzania waha się od niewielkich laboratoriów „kuchennych” po zakłady o dużej wydajności obsługiwane przez wielu „kucharzy”, zdolne do produkcji dziesiątek kilogramów narkotyków na partię w specjalnych reaktorach. Wygląda na to, że produkcja w mniejszych zakładach jest przeznaczona głównie na rynki lokalne, a czasami na sprzedaż w darknecie. Chociaż informacje na ten temat są ograniczone, wydaje się, że większe miejsca wytwarzania zaopatrują zarówno rynki lokalne, jak i rynki poza UE. Laboratoria zajmujące się produkcją narkotyków syntetycznych na dużą skalę zlokalizowano głównie w Belgii i Niderlandach, choć w Polsce wykryto również duże zakłady produkcji syntetycznych katynonów. Niektóre laboratoria mogą być wykorzystywane do produkcji wielu substancji, takich jak syntetyczne środki pobudzające, w przypadku których wymagania dotyczące chemikaliów i sprzętu produkcyjnego są podobne. Przekazywanie informacji o charakterze laboratoriów zajmujących się wieloma środkami odurzającymi, a także dokładnych szczegółów dotyczących wytwarzanych substancji może być trudne. Ponadto oszacowanie całkowitej zdolności produkcyjnej poszczególnych zlikwidowanych laboratoriów może być trudne.

Wykrycie w ostatnich latach odrębnych obiektów zajmujących się produkcją, ekstrakcją, rozcieńczaniem i pakowaniem kokainy wskazuje na stosowanie innowacyjnych metod ułatwiających przemyt tego narkotyku do Europy. Poważnym problemem jest pojawienie się produkcji chlorowodorku kokainy w Europie, która to produkcja wydaje się większa i bardziej technologicznie zaawansowana niż wcześniej zakładano. Prawdopodobnymi przyczynami prowadzenia tej produkcji są korzyści ekonomiczne wynikające z kontrolowania części procesu produkcyjnego w Europie oraz stosunkowo łatwiejszy dostęp do chemikaliów przetwórczych, takich jak rozpuszczalniki, utleniacze i czynniki redukujące. Ogółem, na podstawie dostępnych informacji wydaje się, że obecnie w Europie przetwarza się duże ilości chlorowodorku kokainy, głównie w Belgii, Niderlandach i Hiszpanii, z produktów pośrednich (pasta z koki i wolna zasada kokainy) przemycanych z Ameryki Południowej.

Zmiany w produkcji narkotyków w Europie pokazują, że technologie i innowacje są kluczowymi czynnikami zapewniającymi wyższą wydajność produkcji, zwiększoną siłę działania lub poziom czystości oraz szerszą gamę produktów konsumenckich. O innowacyjności procesów produkcji świadczą konfiskowane substancje chemiczne, które mogą być wykorzystywane do wytwarzania prekursorów chemicznych potrzebnych do produkcji amfetaminy, metamfetaminy i MDMA. Pokazuje to, w jaki sposób siatki przestępcze próbują uniknąć kontroli prawnych i celnych, uciekając się do stosowania alternatywnych substancji chemicznych. Ogółem wykorzystanie szerszej gamy chemikaliów do produkcji nowych substancji i przeprowadzania różnych procesów syntezy nadal stanowi złożone wyzwanie dla służb celnych, organów ścigania i organów regulacyjnych. Konfiskaty dużych ilości prekursorów w 2023 r. nadal wskazują na to, że produkcja syntetycznych katynonów jest znacząca, zwłaszcza w Polsce i Niderlandach.

W 2023 r. w Unii Europejskiej skonfiskowano rekordowe ilości prekursorów chemicznych (wykres 1.4). Chociaż łączna ilość sklasyfikowanych prekursorów i kluczowych niesklasyfikowanych substancji chemicznych skonfiskowanych każdego roku w latach 2012–2022 rzadko przekraczała 100 ton i wynosiła średnio około 54 tony, w 2023 r. ilość ta osiągnęła 178 ton. Wzrost ten był spowodowany głównie konfiskatą dużych ilości alternatywnych prekursorów do produkcji amfetaminy, metamfetaminy i MDMA w Niderlandach i na Węgrzech. W obu tych krajach skonfiskowano duże ilości glicydowych pochodnych BMK i PMK służących do produkcji BMK i PMK – kontrolowanych prekursorów potrzebnych do wytwarzania odpowiednio amfetaminy i MDMA. Metyloamina, inny kluczowy prekursor do produkcji metamfetaminy i MDMA, także została skonfiskowana w znacznych ilościach – w 2023 r. zgłoszono 30 ton, co stanowi najwyższy poziom od 2013 r. W 2023 r. skonfiskowano 28 000 litrów octanu etylu, rozpuszczalnika używanego do produkcji kokainy, co stanowi powrót do ilości skonfiskowanych w latach 2019–2021 po znacznym spadku w 2022 r. Pokazuje to, że ekstrakcja i przetwarzanie kokainy nadal odbywają się na terytorium Unii Europejskiej.

W miarę jak sieci przestępcze dostosowują się do sytuacji, wykorzystując alternatywne substancje chemiczne w celu obejścia kontroli, wysiłki na szczeblu UE coraz bardziej koncentrują się na wzmocnieniu środków przeciwdziałania szybkim innowacjom obserwowanym w obszarze nielegalnej produkcji narkotyków. Na przykład unijny plan działania na rzecz zwalczania nielegalnego obrotu środkami odurzającymi ułatwia szybszą kontrolę prekursorów na szczeblu UE, aby dotrzymać kroku innowacjom wykorzystywanym do celów przestępczych. Ułatwienie to polega na rozszerzeniu klasyfikacji, tak aby objąć znane pochodne i powiązane substancje chemiczne, które można przekształcić w znane prekursory narkotyków lub którymi można je zastąpić. EUDA, w ramach swojego nowego mandatu, odgrywa również większą rolę we wspieraniu Komisji Europejskiej w monitorowaniu, planowaniu i ocenie zagrożeń związanych z prekursorami. Do końca stycznia 2025 r., na wniosek Komisji Europejskiej, EUDA przeprowadziła ocenę ryzyka ośmiu prekursorów katynonu związanych z produkcją 4-MMC, 4-CMC, 3-MMC i 3-CMC, a także jednego prekursora amfetaminy. Były to pierwsze w historii formalne oceny prekursorów przeprowadzone na szczeblu UE.

Kluczowe dane i tendencje

Tendencje w zakresie podaży narkotyków

• Ogółem zindeksowane tendencje wskazują, że w latach 2013–2023, a zwłaszcza w ciągu ostatnich sześciu lat, wzrosła ilość narkotyków skonfiskowanych w UE, choć w ostatnich czterech latach odnotowano pewne wahania ilości skonfiskowanej amfetaminy i metamfetaminy, a od 2019 r. – spadek ilości MDMA (ecstasy) (wykres 1.5). Co ważne, ilości skonfiskowanych narkotyków należy traktować jako minimalne dane szacunkowe, ponieważ istnieją pewne luki w sprawozdawczości na poziomie państw członkowskich.

• W latach 2013–2023 największy wzrost skonfiskowanych ilości odnotowano w przypadku kokainy (+581%), metamfetaminy (+248%), MDMA (+226%), amfetaminy (+122%) i marihuany (+96%). W Europie istnieją duże rynki konsumpcyjne dla tych narkotyków. Wzrost ilości skonfiskowanych narkotyków prawdopodobnie odzwierciedla jednak również, przynajmniej częściowo, rosnącą rolę Europy jako miejsca produkcji, wywozu i tranzytu tych narkotyków.
• Interpretacja tendencji w zakresie konfiskat narkotyków jest skomplikowana, ponieważ wpływają na nie strategie i priorytety policji i organów ścigania, skuteczność lub nieskuteczność siatek przemytniczych w unikaniu wykrycia oraz wszelkie zmiany leżące u podstaw dostępności i używania narkotyków.
• W 2023 r. w Unii Europejskiej zgłoszono szacunkowo 1,2 mln przypadków konfiskaty, a najczęściej konfiskowano produkty z konopi indyjskich, które stanowiły 69% wszystkich zgłoszonych przypadków konfiskaty (wykres 1.6 i wykres 1.7).

• W ujęciu liczbowym w 2023 r. odnotowano mniej konfiskat haszyszu (−12%), marihuany (−29%) i heroiny (−33%) niż w 2013 r. (wykres 1.8).
• W latach 2013–2023 zaobserwowano wzrost liczby konfiskat metamfetaminy (+184%), MDMA (+54%), kokainy (+41%) i amfetaminy (+9%).

Tendencje w zakresie przestępstw związanych z narkotykami

• W 2023 r. zgłoszono w UE według szacunkowych danych 1,6 mln przestępstw związanych z narkotykami, co stanowiło wzrost o 30% od 2013 r. Ponad trzy czwarte tych przestępstw (78% lub 1,3 mln) dotyczy używania narkotyków lub ich posiadania na użytek własny.
• Spośród szacunkowej liczby 1,6 mln przestępstw związanych z narkotykami wymieniony w przestępstwie narkotyk został zgłoszony w nieco poniżej 1,3 mln przestępstw, z czego prawie 1,1 mln dotyczyło posiadania lub używania, 203 000 dotyczyło przestępstw związanych z podażą, a 14 000 – innych rodzajów przestępstw (wykres 1.9). Definicje przestępstwa związanego z podażą mogą się różnić między poszczególnymi krajami.

• W 2023 r. odnotowano około 615 000 przestępstw. Konopie indyjskie były obecne w przypadku 58% przestępstw związanych z używaniem lub posiadaniem, w przypadku których narkotyk jest znany, oraz około 100 000 (49%) przestępstw związanych z podażą narkotyków. Przewaga konopi indyjskich zarówno w przestępstwach związanych z podażą, jak i posiadaniem odzwierciedla wielkość rynku konsumenckiego konopi indyjskich. Może również świadczyć o znaczeniu politycznym tego narkotyku.
• Zarówno przestępstwa związane z posiadaniem, jak i z podażą utrzymują się na wyższym poziomie niż w 2013 r. w odniesieniu do wszystkich narkotyków z wyjątkiem przestępstw związanych z posiadaniem heroiny (wykres 1.10 i wykres 1.11).

Dane za 2023 r. dotyczące produkcji i prekursorów w UE

• Konopie indyjskie: Państwa członkowskie UE zgłosiły 9 800 przypadków konfiskaty roślin konopi indyjskich, co stanowi 2,3 mln pojedynczych roślin i 11 ton w 2023 r. (3,4 mln roślin i 6,5 tony w 2022 r.). Według danych uzyskanych z otwartych źródeł i od partnerów krajowych w 2023 r. w 11 państwach członkowskich UE zlikwidowano około 4000 nielegalnych plantacji konopi indyjskich.
• Heroina: W 2023 r. w Unii Europejskiej zlikwidowano czternaście miejsc produkcji heroiny (dziesięć w Niderlandach, trzy w Grecji, jedno we Francji). Wydaje się, że wszystkie lokalizacje funkcjonują jako miejsca stosowania domieszek i pakowania bloków heroiny, z dużym prawdopodobieństwem przeznaczonej do sprzedaży zarówno w UE, jak i poza nią, zwłaszcza w Zjednoczonym Królestwie. Ponadto Czechy zgłosiły zlikwidowanie dwóch bliżej nieokreślonych miejsc produkcji opioidów. W 2023 r. w Unii Europejskiej zgłoszono jedynie dwa przypadki konfiskaty bezwodnika octowego, prekursora heroiny, przy czym obu zgłoszeń dokonały Niderlandy, w łącznej ilości 740 litrów (141 litrów w 2022 r., 5730 litrów w 2021 r.). Na całym świecie liczba konfiskat bezwodnika octowego znacznie spadła od 2019 r. Chociaż przyczyna tego spadku nie jest znana, może ona wskazywać na zmniejszenie liczby prób przekierowania tej substancji i obrotu nią, zmianę szlaków przemytu lub zwiększone wykorzystanie alternatywnych procesów produkcji lub chemikaliów. Jednym z takich chemikaliów jest chlorek acetylu, którego 17 kg skonfiskowano w Niderlandach w 2023 r.
• Kokaina: W 2023 r. w Unii Europejskiej zlikwidowano co najmniej 34 miejsca związane z produkcją kokainy (w 2022 r. – 39). Wzrost ilości nadmanganianu potasu skonfiskowanego w 2023 r. (2082 kg) w porównaniu z 2022 r. (173 kg) wskazuje, że w Unii Europejskiej nadal ma miejsce przetwarzanie na dużą skalę chlorowodorku kokainy z importowanych produktów pośrednich (takich jak wolna zasada kokainy i pasta z koki). Na przykład w latach 2023 i 2024 w Portugalii zlikwidowano sześć takich obiektów, co doprowadziło do konfiskaty kilkudziesięciu kilogramów pasty z koki i chlorowodorku kokainy, dużych ilości chemikaliów i środków rozcieńczających oraz sprzętu wykonanego na zamówienie. Ponadto zgłoszono kilka konfiskat dużych ilości nietypowych substancji zawierających kokainę (takich jak tektura, węgiel i tworzywa sztuczne), które wymagają ekstrakcji chemicznej w celu odzyskania narkotyku.
• Amfetamina: W 2023 r. dziesięć państw członkowskich UE zgłosiło likwidację 93 laboratoriów amfetaminy (108 w 2022 r.): Niderlandy (38), Niemcy (21), Polska (19), Belgia (5), Austria (3), Szwecja (2), Litwa (2), Bułgaria (1), Czechy (1), Finlandia (1).
• Metamfetamina: W 2023 r. siedem państw członkowskich UE zgłosiło likwidację 250 laboratoriów metamfetaminy (242 w 2022 r.): Czechy (189), Niderlandy (29), Bułgaria (18), Niemcy (5), Polska (5), Belgia (3), Austria (1). W 2023 r. 16 państw członkowskich UE zgłosiło konfiskatę prekursorów niezbędnych do syntezy metamfetaminy metodą redukcji efedryny (tj. efedryny i pseudoefedryny), w ilości 7847 kg (zarówno w proszku, jak i w tabletkach) (352 kg w 15 państwach członkowskich UE w 2022 r.).
• BMK może być wykorzystywany jako materiał wyjściowy do produkcji zarówno amfetaminy, jak i metamfetaminy. W 2023 r. w Unii Europejskiej skonfiskowano 5 453 litry BMK (1329 litrów w 2022 r. i blisko 5100 litrów w 2021 r.) i 66,2 tony substancji (26,6 tony w 2022 r.), które można wykorzystać do produkcji BMK. Skonfiskowano 66,1 tony glicydowych pochodnych BMK (25,6 tony w 2022 r.), 43 kg MAPA (379 kg w 2022 r.) oraz 1,2 kg APAA i APAAN (500 kg APAAN w 2022 r.). W 2023 r. skonfiskowano dwie nowe alternatywne substancje chemiczne, które można również wykorzystać do produkcji BMK, DEPAPD i enolan DEPAPD (54 litry w porównaniu ze 113 litrami w 2022 r.). Ponadto konfiskaty kwasu winowego, substancji chemicznej służącej do pozyskiwania najsilniejszej formy metamfetaminy (d-metamfetaminy, stosowanej do produkcji „krystalicznej metamfetaminy”) z mieszanin wytwarzanych metodami BMK, osiągnęły ilość 10,9 tony w 2023 r. (2,6 tony w 2022 r.), a zgłosiły je Belgia i Niderlandy. Wynika z tego, że produkcja d-metamfetaminy na dużą skalę nadal odbywa się w Europie.
• MDMA: W 2023 r. dwa państwa członkowskie UE zgłosiły likwidację 36 laboratoriów MDMA (48 w 2022 r.). Belgia zgłosiła cztery laboratoria MDMA w 2023 r. (27 w 2022 r.), a Niderlandy – 32. Ilość skonfiskowanych prekursorów MDMA wzrosła w 2023 r. do 64,1 tony (20,5 tony w 2022 r.). Konfiskaty prekursora MDMA – PMK – i jego glicydowych pochodnych przekroczyły 63,1 tony w 2023 r. (19,9 tony w 2022 r.). Zgłoszono również inne substancje chemiczne: w 2023 r. skonfiskowano większą ilość MAMDPA w porównaniu z 2022 r. (odpowiednio 565 kg i 37 kg, chociaż w 2021 r. skonfiskowano 4,5 tony); w 2023 r. po raz pierwszy zgłoszono także konfiskatę IMDPAM (450 kg). Doniesienia o wzroście liczby konfiskat prekursorów MDMA w połączeniu z informacjami o wywozie MDMA poza terytorium Unii Europejskiej mogą świadczyć o wzroście produkcji tego narkotyku na rynki światowe oraz o ogólnym ożywieniu po spadku związanym z pandemią COVID-19.
• Katynony: W 2023 r. 6 państw członkowskich UE zgłosiło 53 miejsca produkcji syntetycznego katynonu (20 produkujące 4-MMC, 7 – 3-CMC, 24 – 4-CMC, 1 – alfa-PVP i 1 – nieokreślony katynon): 40 w Polsce (23 w 2022 r.), 8 w Niderlandach (6 w 2022 r.), 2 w Niemczech oraz pojedyncze miejsca produkcji w Belgii, Austrii i Szwecji. W 2023 r. skonfiskowano 2153 kg prekursorów syntetycznego katynonu (558 kg w 2022 r.), głównie w Niderlandach (1416 kg) i Polsce (735 kg). Dodatkowe konfiskaty mogły mieć miejsce w jednym z kilku laboratoriów produkcji katynonu na dużą skalę zgłoszonych w 2023 r.
• Opioidy syntetyczne: Obecnie produkcja syntetycznych opioidów, w tym nowych syntetycznych opioidów, wydaje się marginalna w państwach członkowskich UE. Niemniej pojawiają się pewne niepokojące sygnały. W 2024 r. w Polsce wykryto jedną nielegalną dużą wytwórnię metadonu (wykres 1.12), co doprowadziło do konfiskaty 195 kg metadonu w postaci krystalicznej. W 2024 r. w Polsce i Ukrainie wykryto osiem miejsc, w których wytwarzano metadon i syntetyczne katynony – niektóre z nich mogły być przeznaczone na rynek ukraiński. Pod koniec 2024 r. dwa państwa członkowskie UE (Hiszpania, Niderlandy) zgłosiły cztery przypadki konfiskaty prekursora fentanylu, N-boc-4-piperydonu.
• Ketamina: W 2023 r. w Unii Europejskiej zlikwidowano sześć laboratoriów ketaminy. Obiekty te zazwyczaj zajmowały się krystalizacją ketaminy w proszku luzem.
• Składowiska odpadów: W 2023 r. w Belgii (45) i Niderlandach (191) odnotowano 236 składowisk odpadów i sprzętu do produkcji narkotyków w Unii Europejskiej (w 2022 r. było ich 194).

Uwaga: Konfiskata przez Centralne Biuro Śledcze Policji w Polsce i Wydział do Spraw Przestępczości Narkotykowej Krajowej Policji Ukrainy.

EUDA i Europol – „EU Drug Markets: In-depth analysis” [Unijne rynki narkotykowe – szczegółowa analiza] zawiera dokładne informacje na temat produkcji nielegalnych środków odurzających i obrotu nimi.

Dane źródłowe

Dane wykorzystane do opracowania infografik i wykresów na tej stronie można znaleźć poniżej.

Pełny zestaw danych źródłowych do Europejskiego raportu narkotykowego 2024, w tym metadane i uwagi metodyczne, jest dostępny w naszym katalogu danych.

Część tych danych, wykorzystanych do wygenerowania infografik, wykresów i innych elementów na tej stronie, można znaleźć poniżej.